De bank belast

de Volkskrant, 06-09-2010 00:10

Een bescheiden belasting heffen op elke financiële transactie van banken onderling is een prima idee. Dat bouwt een serieuze buffer op voor een nieuwe financiële crisis, en zet een rem op puur speculatieve handel, en daarmee pakt zo’n belasting een van de oorzaken van de kredietcrisis aan. Dat overtuigende pleidooi hielden gerespecteerde economen als Joseph Stiglitz en Jeffrey Sachs dit voorjaar. Onverwacht reageerden de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Franse president Nicolas Sarkozy ronduit enthousiast. Zij zagen wel wat in deze variant op de ‘Tobin-taks’, waar al sinds de jaren zeventig over wordt gesproken. Dankzij de kredietcrisis is de invoering ervan een serieuzer onderwerp dan ooit tevoren. Dinsdag praten de Europese ministers van Financiën erover.

Op hun bureau ligt dan echter een negatief rapport van experts. Die voeren praktische bezwaren aan tegen zo’n belasting. De banken krijgen al met strengere eisen op het vlak van buffers te maken en kunnen dit er niet bij hebben: het risico bestaat dat financiële transacties voortaan buiten de EU gaan plaatsvinden. De belasting raakt ook niet alleen ongewenste transacties, maar ook gewenste en duurzame investeringen.

Op deze argumentatie valt het nodige af te dingen. Zo duurt het nog jaren voordat banken de hogere buffers feitelijk moeten aanhouden. Het spookbeeld van verplaatsing van financiële transacties is een bekend argument om dan maar niets te doen. Dat ook gewenste transacties worden geraakt, valt te zien als een prijs die moet worden betaald.
De machtige lobby van het Europese bankwezen zal zeker tevreden zijn over het rapport van de experts.

"Ook banken moeten voor kosten crisis opdraaien"

Geven de Europese ministers van Financiën hun gelijk, dan hoeven de banken alleen nog maar de zogeheten ‘bankenbelasting’ van tafel zien te krijgen. Ook die heffing (ditmaal niet op transacties, maar op de bankwinsten) ligt onder vuur met als argument dat het een te grote wissel op de gezondheid van de banken zou trekken – en daarmee schadelijk voor de economie zou zijn.

Hopelijk houden de ministers van Financiën in de komende tijd hun rug recht en komt een van beide belastingen (Tobin-taks of bankenbelasting) er toch. Want het mag niet zo zijn dat de rekening van een volgende financiële crisis weer bij de financieel danig verzwakte overheden wordt neergelegd. Linksom of rechtsom moet het bankwezen voor de kosten van zijn eigen wangedrag opdraaien.