Weer duurder en later

de Volkskrant, 05-02-2010 00:05

De vijfde rapportage van de Algemene Rekenkamer over de voortgang van het JSF-project roept een sterk déjà-vu op. Bij alle onzekerheden waarmee de deelname in de ontwikkeling van dit nieuwe gevechtsvliegtuig is omgeven, is er één steeds terugkerende zekerheid: het wordt alleen maar duurder.

Dat de aanschafkosten onbekend zijn, is al langer een gegeven. Nu meldt de Rekenkamer aanvullende kosten voor bewapening. Bovendien zijn de invoering en beveiliging van gevoelige gegevens in het JSF-informatiesysteem ALIS risicovol. Daar bovenop stevent ook dit systeem af op hogere kosten.

Ook uit de VS blijft slecht nieuws komen. Eind vorig jaar al bleek dat de ontwikkeling van het nieuwe gevechtsvliegtuig twee jaar langer gaat duren en 3,5 miljard dollar meer gaat kosten. Ook de toestellen zelf zullen een stuk duurder worden. Voor minister van Defensie Gates was dat eerder deze week aanleiding maatregelen aan te kondigen die het project beter beheersbaar moeten maken. Fabrikant Lockheed-Martin krijgt een strafkorting en de leiding van het project wordt vervangen. Erg geruststellend is dat allemaal niet.

Nederland is in 2002 in het JSF-project gestapt en heeft inmiddels na veel geharrewar een testtoestel besteld.

Eind vorig jaar al bleek dat de ontwikkeling van het nieuwe gevechtsvliegtuig twee jaar langer gaat duren en 3,5 miljard dollar meer gaat kosten...

Dit jaar moet worden besloten of een tweede wordt gekocht. Het besluit de F-16 definitief te vervangen door de JSF, is vanwege de politieke gevoeligheid doorgeschoven tot na de volgende Kamerverkiezingen.

Steeds sterker dringt zich de vraag op of dat besluit in feite niet al lang is genomen. Naarmate de tijd voortschrijdt, neemt de kans af om bij andere fabrikanten onder goede voorwaarden in te stappen. Bovendien, zo constateert de Rekenkamer, is Defensie volledig gefocust op de JSF. Nederland lijkt een weg te zijn ingeslagen die naar aanschaf van de JSF voert, precies zoals de legerleiding wil. Daarbij lijkt het zoveel beperken van de financiële schade het hoogst haalbare.

Sleutelwoorden bij dit artikel:

rapportage, Algemene Rekenkamer, kosten, hoger, miljard, defensie

Andere artikelen uit de categorie Defensie:

Leef je in in je tegenstander
Vrijdag: wij moeten in Uruzgan blijven
Jos Collignon over Jaap de Hoop Scheffer
Afghaans dilemma
Held
Kiezen: te land, ter zee of in de lucht
Oorlog en Liefde

30 reacties
Sorteer reacties:

AdriePVV schreef op 05-02-2010 00:38

De politiek heeft uiteindelijk de beslissende stem en dit JSF project is weer typisch zo'n vuik waarin je steeds dieper komt vast te zitten.

Gewoon afhaken en rustig afwachten.

We hoeven niet overal met de grote jongens mee te doen.
Wat mij betreft focust Nederland zich desnoods meer op maritieme taken maar dit project loopt uit op de zoveelste financiele ramp.

Tegen wie moeten we ons nu eigenlijk verdedigen met die JSF.

	FrankSemeins schreef op 05-02-2010 00:40
	tja, als de legerleiding het wil, moeten we het kreng maar aanschaffen (mooi is ie wel, trouwens en iets beters vliegt er op aarde niet rond). Of hebben Tweedekamerleden opeens meer verstand van gevechtsvliegtuigen dan luchtmachtgeneraals?

	yediddi schreef op 05-02-2010 01:58
	Er zijn er natuurlijk al minstens 4 'vliegklaar' gebouwd maar de grote vraag is wie het geld heeft om ze te kopen....(-;

MarkvanStramproy schreef op 05-02-2010 05:11

slecht commentaar. kan er niets aan doen. de volkskrant moet zeggen of men het ermee eens dat het kabinet een tunnelvisie heeft en per se de jsf wil kopen. nochtans zijn twee bedrijven met vliegtuigen in de running.

ook dient de volkskrant zich uit te spreken of nederland niet beter kan wachten met welke aankoop dan ook totdat alle prijzen bekend zijn. het gaat bij Nederland maar om een beperkt aantal vliegtuigen, vergeet dat niet. alleen al de U.S.A. wil er meer dan 2500 kopen. onze zeer beperkte aankoop kan de aankoopkosten niet ver laten oplopen.

we hebben ook nog steeds dat promotieonderzoek in handen van de nederlander die bewezen heeft dat de F15 nog jaren meekan. waarom daar niet van geprofiteerd? heeft iemand van de volkskrant dat proefschrift eigenlijk gelezen?

off topic: heeft iemand van jullie eigenlijk het 4e rapport van de IPCC uit 2007 gelezen, waar die fout instond over hoeveel percent van Nederland onder de zeespiegel ligt? Ik kan het mij niet voorstellen, anders hadden jullie die fout vast en zeker tijdig ontdekt.

	HannekeKooiman schreef op 05-02-2010 07:36
	Als de PvdA haar rug recht had gehouden, was dit nu geen nieuws voor ons. En wen hier maar aan, de JSF wordt nog veel duurder en zal veel later worden opgeleverd. Als we hier mee doorgaan, kunnen andere zaken die wel belangrijk zijn voor onze maatschappij (zorg, onderwijs, integratie, veiligheid) op veel minder budget rekenen. Of de belastingen worden onacceptabel verhoogd.

matthijsL schreef op 05-02-2010 08:48

Gezien de grote toename van terrorisme in ons land vind ik het heel verstandig om die nieuwe vliegtuigen te kopen! Als je met je bontkraagje weet dat er 80 jsf's boven je hangen die je niet kan zien of horen, maar die je gericht kunnen vaporiseren om het zo maar even te noemen, dan hou je wel op met takken over de straat te schoppen.

Ook vind ik het een goed middel tegen hardrijders en mensen die zonder licht op de fiets zitten. Druk op de knop, had je maar je fietslicht niet op de knipperstand moeten zetten!

En verder, kunnen we daarmee eindelijk af van de mensen die te vroeg met pensioen willen, te lang werkeloos zijn, slechte opleiding hebben gehad, lang leve de jsf! Bambambam! Ramtamtam!

	ManyAMileToGo schreef op 05-02-2010 08:49
	De PvdA heeft de onderwerpen voor het kiezen om binnen een maand of wat eruit te stappen. Dat, of men is so wie so voor twintig jaar gezien. De nederlaag bij de GR-verkiezingen is zeker. Davids, JSF, de twintig commissies en hun werk... ik zie nog 1 kans voor Wouter en co. En niet meer.

	AStuijt schreef op 05-02-2010 08:57
	En dan te bedenken dat het gevechtsvliegtuig al volstrekt verouderd is en door elk 'robotvliegtuig' van het Amerikaanse leger kan worden neergehaald! Elke 'gamer' ervaren in vliegen kan 't trouwens! JSF is een vliegtuig om de tweede wereldoorlog mee te winnen! Een museumstuk!

	besserwessie schreef op 05-02-2010 09:12
	Politici wakker worden! Bemande gevechtsvliegtuigen staan binnenkort in het museum.

	ManyAMileToGo schreef op 05-02-2010 09:24
	Ja maar... Balkenende, Donner en de Vries denken nog steeds dat het 1944 is, mensen!

	grietjeG schreef op 05-02-2010 09:32
	Die JSF zal er komen, hoe dan ook. Die gasten hebben zoveel macht dat ze desnoods een aanstaand premier vermoorden en er een poppetje neerzetten die vervolgens plotseling VOOR de JSF stemt (zie Fortuijn/ Herben). Het heeft niets met veiligheid te maken, het draait enkel om de pegels.

	HannekeKooiman schreef op 05-02-2010 09:40
	Ja Grietje, Dat is nou net de ellende de banden met Lockheed zijn zo nauw (Bernhard ...) Het wordt tijd om eens een justitieel onderzoek te doen naar betrokkenen bij deze deals.

PieterVanSandwijk schreef op 05-02-2010 09:40

Wat moeten we eigenlijk met die dingen, behalve de VS wapenindustrie op de been houden, het enige deel van de VS industrie dat nog niet failliet is omdat de rekening altijd wordt betaald ?
Het is als met Afhanistan en Irak, niemand legt ooit uit wat we daar doen.
Maar misschien zijn ze nodig om de China en de Russische Federatie te bezetten.
Kunnen we daar ook vrijheid en democratie brengen.
Ondanks dat de VS failliet is wordt het 'defensie' budget alsmaar verhoogd.

grietjeG schreef op 05-02-2010 10:45

Hanneke, degene die dat doet, zal nog geen maand leven.
De Oranje kliek is zeker betrokken in de vorm van Bea met haar enge cluppie waar Matje Herben ook plotsklaps werd uitgenodigd. Nobody Herben tussen de rijksten der aarde en zie daar, plotseling zijn voorman dood, Herben partijleider met als eerste wapenfeit de JSF steunen.
Een paar dagen voor Pim's dood is de directie van Lockheed Martin nog bij hem thuisgeweest om hem te overtuigen; dat is niet gelukt.

indopvv schreef op 05-02-2010 10:57

Weer duurder en later gaat niet op alleen voor de JSF, zo beetje alles wat beleidsambtenaren doorvoeren wordt uiteindelijk duurder en later. Niets is op tijd klaar. Ook nu met de JSF. De PVV wist dit al te voorspellen want alles wat dit kabinet uitspookt wordt duurder en later. De PVV is voor eerder en goedkoper, daarom voorlopig geen JSF, de stekker moet eruit.

De officiele standpunt van de PVV.

De reductie van internationale missies die de PVV bepleit, heeft reductie van de operationele capaciteit van de Luchtmacht tot gevolg. Er zijn minder jachtvliegtuigen nodig om de defensietaak van dit krijgsmachtsonderdeel in te vullen.
De PVV wil het aantal jachtvliegtuigen reduceren. Momenteel beheert de Luchtmacht 87 straaljagers. De PVV benadrukt een vermindering van internationale luchtoperaties en pleit voor een teruggang naar 60 F-16’s, die kunnen worden onderverdeeld in drie squadrons. Hiermee komt de Nederlandse krijgsmacht in lijn met landen als België en Denemarken, die inzetten op een operationele capaciteit van respectievelijk 60 en 48 jachtvliegtuigen. De vervanging van de F-16 kan volgens de PVV nog 10 a 15 jaar worden uitgesteld. Mocht het in de toekomst tot een verwerving komen van nieuwe straaljagers, dan pleit de PVV wederom voor ongeveer 60 stuks.
Tegenover de bezuinigingen op straaljagers staan investeringen in UAV-vliegtuigen. In tegenstelling tot het kabinet is de PVV groot voorstander van de verschaffing van onbemande vliegtuigen.

	indopvv schreef op 05-02-2010 11:01
	PieterVanSandwijk op 05-02-2010 09:40 Ik zou de grondwet maar eens lezen Pieter, als je die kende kwam je niet met je onzin.

grietjeG schreef op 05-02-2010 11:24

Pietervan Sandwijk, de verhoging van het defensiebudget is hier ook een feit.
Het VVL (lees Europese grondwet) eist namelijk van de lidstaten dat zij extra gaan bijdragen aan de "verdediging" van de Verenigde staten van Europa.
Onder die verdediging vallen ook preventieve oorlogen.

Ik ben benieuwd hoe lang de propaganda machine nodig heeft om de oorlog tegen China te rechtvaardigen.
1 Ding is zeker, het Amerikaanse volk heeft geen cent meer te maken en elke dag komen er nieuwe tentenkampen bij, maar de investeringen in de wapenindustrie gaan flink door. De burgers worden uitgezogen om de machtswellust van een paar volstrekt gestoorde idioten te behagen.

	jan15 schreef op 05-02-2010 11:33
	Annuleren kan toch nog? Zullen de omwonenden van vliegbasis Leeuwarden en ik als 'fries op enige afstand van ...' ook, heel goed bericht vinden. JSF lijkt net zo'n onzeker/onduidelijk/vaag projekt te zijn dan de uikomsten van de geluids(lees:lawaai-)metingen rond Leeuwarder vliegbasis.

	AxeMortal schreef op 05-02-2010 12:35
	Het is hoog tijd, dat het Nederlandse JSF-project neerstort. Misschien is tegelijk met dit kasbinet een optie?

	ManyAMileToGo schreef op 05-02-2010 12:40
	@Axemortal - U, ahem, liet zich 'inspireren' door mijn idee? 'Kasbinet' is wel leuk gevonden. Als U begrijpt wat ik bedoel.

	ManyAMileToGo schreef op 05-02-2010 12:41
	Trouwens, waar blijven de geruchtmakende kolommetjes van Marbe en Kluveld? Zitten beide bij de therapeut nu Geert door het stof moet (en daar nooit meer uit oprijst)?

Krabbestamp schreef op 05-02-2010 12:55

Welke normaal denkende burger koopt er nou iets waarvan de prijs nog niet vaststaat? Dus gewoon afwachten tot het prijskaartje definitief is. En voor die tijd, behalve dat ene testtoetel, geen geld uitgeven. Een beetje inkoper weet dat je zo de leverancier scherp houdt.

En de NL defenietop heet makkelijk praten, want het is hun geld niet. Het is ons aller belastinggeld. Laat de Vries met deze simpele opmerking de generaals terug hun hok insturen.

TimesNewRomanmet schreef op 05-02-2010 12:57

Mat Herben met twee maten?
Zoiets loopt toch in de gaten?
Zeker, er klopten vele zaken niet.
Het verleden van de JSF ligt in verschiet.

Zo gaat dat met verleden met een smaakje,
Vroeg of laat dan komt zo`n zaakje,
In geur en kleuren terug.
Als uitgekomen eitjes van een eendagsmug.

Denk daar maar eens goed over na!
Wat niet deugt wordt geen zoet toetje zoals vla.
Dat zijn processen die jaren zullen gisten!
Processen waarin velen zich vergisten.

osservatore schreef op 05-02-2010 12:59

Zo'n ding zal nog meer gaan kosten. Het zijn vaak nieuwe technieken die lopende de enginering wordt aangepast en dat kost vaak meer dan minder. Je kunt je terugtrekken uit zo'n project dan heb je niets. Bestel je ze later toch dan zijn ze vrijwel onbetaalbaar geworden. Elke hobby kost geld en ook deze. Tenzij je defensie afschaft. We zouden inderdaad eens moeten kijken of we de maritieme taken kunnen uitbreiden. Let dan komt er vast een futuristisch ontwerp dat ook heel veel geld zal gaan kosten. Wat moeten we eigenlijk met zo'n ding? Na 20 minuten vliegen is je brandstof op en moet je terug naar af. Nou de Rus zit niet meer in de buurt dus is het alleen om grote broer Amerika te dienen wanneer hij dat nodig vind.

	AxeMortal schreef op 05-02-2010 13:16
	ManyAMileToGo schreef op 05-02-2010 12:40 U bent een voortdurende bron van inspiratie voor velen, dus ook voor mij.

rabensr schreef op 05-02-2010 13:29

Heeft iemand eigenlijk wel een idee wat de ontwikkeling van zo'n vliegmachien allemaal inhoudt? Ik niet.

En verder bestaan er de "budget ploys", het grote budgetspel met spelers en tegenspelers. Gelduitgevers (belastingcenten) tegen Geldmelkers (leveranciers), daartussen de consultants,advocaten, en niet te vergeten de politici en politieke partijen (hoewel de laatsten er eigenlijk boven zouden moeten staan).

Knap hoor om niet in chaos te belanden!

	grietjeG schreef op 05-02-2010 19:30
	Osservatore, na 20 minuten is de brandstof op? Dan worden ze wellicht enkel aangeschaft om oorlog te voeren tegen ons, wanneer wij het niet meer pikken.

	Jacb schreef op 05-02-2010 22:34
	Er is maar een oplossing, een pacifist als minister van defensie. Ik ben beschikbaar.

PaulKirchhoff schreef op 07-02-2010 12:21

De huidige F16 jagers kunnen nog jaren mee ondanks dat defensie nu beweert dat ze allemaal aan het einde van hun technische levensduur zijn.
Die levensduur is opvallend variabel: lang wanneer de toestellen aangeschaft moeten worden en kort waneer er een nieuw speeltje wordt aangekondigd.

Alleen een besluit nemen over vervanging wanneer er een prototype beschikbaar is waarvan de prijs bekend is.
Alle zogenaamde voordelen met compensatie orders wegen niet op tegen het nadeel dat kopen zonder vaste prijs met zich meebrengt.

De besluitvorming rond deze enorme uitgave is ronduit verbijsterend.
Natuurlijk moet de luchtmacht over goed materieel kunnen beschikken.
Het definitieve besluit welk toestel aangeschaft zal worden dient echter door het parlement genomen te worden.

adoorgeest schreef op 07-02-2010 16:44

Een tamelijk karakterloos commentaar. Bij de JSF moet het vrij eenvoudig zijn er een punt achter te zetten totdat de VS werkelijk met een vliegtuig komen dat zijn geld dubbel en dwars waard is. Een goedkoper en vrijwel even goed Europees substituut is nog steeds mogelijk.
De Nederlandse politiek waar ons kent ons kent ons kent ons nog steeds de boventoon voert, waggelt er weer met open ogen in. Iets fermere woorden zouden de VK gesierd hebben.