Ouderdom is zó 2009

Science Palooza, 29-01-2010 14:56

Binnen een paar jaar kunnen we kiezen: vitaal met hormonen tot 70 en dan kans op een snelle dood of gewoon oud worden. Dilemma's!

Wat als je alle kwalen die gepaard gaan met ouderdom achter je zou kunnen laten? Weg met alle suffe en saaie opa’s en oma’s, geen lusteloosheid of slappe lichamen meer. Op de wereld zou voortaan alleen nog plek zijn voor de vitale mens. Een kleine groep artsen gelooft dat dit werkelijk kan, en voor een flinke smak geld kan je nu alvast experimenteren met je eigen leven.

Gouden bergen
Steeds vaker duikt er wetenschappelijk onderzoek op dat laat zien hoe één of andere stof ouderdomsverschijnselen voorkomt. Nog geen 2 jaar geleden vormde resveratrol de heetste ontdekking van het nieuwe millennium. Resveratrol zit in rode wijn en zou celschade (wat geassocieerd is met ouderdom) tegen gaan.

Bovendien verhoogt het de gezondheid van muizen op een fast-food dieet, en zou het diabetes (type 2) en kanker kunnen voorkomen. Resveratrol dus, voor een leven lang gezond leven? Het Harvard spin-off bedrijf Sirtris dat vervolgonderzoek deed werd in 2008 voor 720 miljoen dollar overgenomen door GSK dat gouden bergen aan de horizon zag liggen. Maar concurrenten Pfizer en Amgen zeggen nu met nieuw onderzoek alle claims te kunnen ontkrachten, Pfizer beweert zelfs dat resveratrol negatieve gevolgen zou kunnen hebben voor mensen.

De nieuwste lieveling is rapamycin een medicijn dat gebruikt wordt om afstoting van getransplanteerde organen tegen te gaan. Ook hier komt het bewijs van muizen. Die leven 10% langer wanneer er rapamycin aan hun dieet is toegevoegd. Rapamycin legt het afweersysteem plat en dat is weer een probleem voor mensen, maar niet voor muizen die in een semi-steriel lab leven.

Gokken met je leven
Voor mensen die niet langer op nieuw onderzoek willen wachten is er een oplossing in Las Vegas. De private onderneming Cenegenics Medical Institute brengt voor zo’n 10.000 dollar per jaar (dat is toch peanuts in euro’s tegenwoordig) maandelijks je hele gezondheid in kaart en probeert vervolgens processen in je lichaam te ‘optimaliseren’ door allerlei preparaten voor te schrijven.

Cenegenics zegt zo’n 10.000 patiënten te behandelen (voornamelijk mannen) en op het eerste gezicht klinken de aanbevelingen als oude koek: multivitamines, een dieet met een laag-glykemische index sporten en verder een regelmatig leven. Niets mis mee, maar daar blijft het niet bij. Cenegenics blijkt ook zeer regelmatig de hormonen HCG (humaan choriongonadotrofine) en HGH (humaan groeihormoon) voor te schrijven.

Als klap op de vuurpijl spuit je 1x per dag met een injectiespuit oestrogeen direct in de vagina

En daarmee begeven ze zich op ongetoetst ijs.

Wat is normaal?
HCG stimuleert de testis om meer testosteron aan te maken. Normaliter neemt de productie van testosteron na het 30ste levensjaar af en volgens Cenegenics is een laag testosteron gehalte één van de oorzaken van ouderdomsverschijnselen zoals het verlies van spiermassa, botontkalking en verlies van energie en libido. Het voorschrijven van HGH heeft eenzelfde reden want ook een laag HGH zou bijdragen aan het verlies van spierweefsel en een toename aan vetweefsel.

Het probleem met hormonen is, net zoals met heel veel andere stoffen in je lichaam, dat elk individu een ander ‘normaal’ gehalte heeft, dus hoeveel spuit je in? Er is misschien wel een fijne balans voor beide hormonen maar waar die balans precies ligt is niet duidelijk. Het gevaar bestaat namelijk dat een te hoog hormoon gehalte tumoren kan aanzetten tot versnelde groei. Dat er echte positieve lichamelijke en geestelijke gevolgen zitten aan het toedienen van extra hormonen is mogelijk, maar vooralsnog onduidelijk (voor testosteron zal dat de komende 6 jaar in zo’n 800 mannen onderzocht worden).

Amateurs
Niet alleen wetenschappers en artsen proberen munt te slaan uit het menselijke verlangen naar een verlengde jeugd, ook wanhopige amateurs staan te trappelen om de wereld te overtuigen van onbewezen praktijken. Neem bijvoorbeeld Suzanne Somers , een 63 jarige actrice met een gezicht dat zo strakgetrokken is dat je geen idee meer hebt of ze lacht of huilt. Zij was een paar maanden geleden te gast bij Oprah ‘Kijk maar onder je stoel voor de sleutels iedereen krijgt een gratis auto’ Winfrey.

Somers heeft zichzelf heruitgevonden als zelf-hulp-guru en kwam haar nieuwste aanpak om jong te blijven promoten. De methode: neem 60 supplementen per dag (o.a. vitamines en omega-3-vetzuren), smeer dagelijks oestrogeencrème op je armen, neem 2 weken per maand progesteron en injecteer jezelf dagelijks met een dosis HGH. Als klap op de vuurpijl spuit je 1x per dag met een injectiespuit oestrogeen direct in de vagina. Dat was niet alles, ze gaf aan dat ze na het nuttigen van wijn haar lever vertroetelt met een verjongingskuur (een intraveneuze vitamine C drip) en na blootstelling aan sigarettenrook laat ze haar bloed chemische reinigen.

Oprah liet wat artsen aan het woord om de boel op scherp te zetten, maar nadat Winfrey zelf verklaarde dat ze na 1 dag het gevoel had dat er bij haar ‘een sluier was weggetrokken’, was het pleit beslecht. Er werd weinig tot niets over de gevaren gemeld, zoals dat het toedienen van deze hormonen vrouwen een hogere kans kan geven op een hartaanval, beroertes, bloedstollingen en kanker.

Langer gezond maar eerder dood?
Waarom is men geneigd om zulke risico’s met het leven te nemen? Is het een vorm van ijdeltuiterij om maar zo lang mogelijk de illusie van een eeuwige jeugd vast te kunnen houden? Of zijn het vooruitstrevende mensen die kiezen voor agressieve preventieve behandelingen, weliswaar zonder stevig wetenschappelijk bewijs, om langer gezond te kunnen leven?

Al deze behandelingen lijken nu nog veel op Russisch roulette, maar meer onderzoek de komende jaren zal aangeven in hoeverre bedrijven als Cenegenics en mensen als Suzanne Somers het gelijk aan hun kant hebben. Misschien komt het binnen een paar jaar zelfs zover dat we rond ons 40ste voor de volgende afweging komen te staan: ‘normaal’ oud worden met alle gebreken die daarbij horen, of met hormonen vitaal tot aan je 70ste en vervolgens een grote kans op kanker en een snelle dood. Ik weet niet direct wat ik dan zou kiezen.

Tim van Opijnen

18 reacties
Sorteer reacties:

	Curacao schreef op 29-01-2010 17:30
	Het tragische van deze ontwikkeling is, dat er weer een aspect bijkomt waarover een mens over leven en dood moet beslissen. Naast abortus provocatus, euthanasie en orgaantransplantaties is dit het zoveelste element waarover ieder mens een verantwoordelijk levensbepalend besluit moet nemen. Het leven wordt er niet gemakkelijker mee.

Spiderman schreef op 29-01-2010 17:50

Mensen bang maken met zogenaamd enge scheikundige termen, dat is zo 2009, of eigenlijk zo 1979. Niet filosofie of politiek bepalen de kwaliteit van ons leven maar de stand van de wetenschap. De wetenschap zal voortgaan, zal ook allemaal worden toegepast en er zullen ook ongelukken en misstanden bij voorkomen. En er komen nieuwe problemen. Maar zonder wetenschap geen internet, geen aidsremmers, geen plasmatelevisie of mobieltje. Sommigen zullen verzuchten dat ze veel blijer zijn zonder als die wetenschap. Anderen zeggen dat je hen maar moet nemen zoals ze zijn, met wallen, rimpels en een verloren libido. De historie toont aan dat afgezien van een enkeling die de voorkeur geeft aan een gezocht primitief bestaan - neem de Amish of de zwarte kousen in Spakenburg - de overgrote meerderheid veel geluk ervaart van technologische vooruitgang. En deze vooruitgang wordt steevast begeleid door een legertje moppersmurfen.

grietjeG schreef op 29-01-2010 17:55

Je kunt ook gewoon biologische, onbewerkte voeding eten (zie slimme mensen in de docu " de toekomst van ons voedsel; tegenlicht) en je niet laten volpompen met voedsel met allerlei volstrekt overbodige toevoegingen, die maar 1 doel dienen en dat is de zakken vullen van de chemische en farmaceutische industrie.

Ja, ja, want in biologische prducten zitten salvestrolen, die vindt je niet meer in die Monsanto bende waar de supermarkten mee vol liggen.
Salvestrolen lijken een belangrijke factor te zijn in het voorkomen van de ontwikkeling van kankercellen.

Ook een beetje common sense zou mensen toch aan het denken moeten zetten dat pak 'em beet een mona toetje met een ingredientenlijst van hier tot Tokyo niet gezond KAN zijn.

Maar laat u vooral aanpraten dmv wc-eend onderzoek vam Monsanto betaalden cq. overheid (een pot nat; zijn dezelfde lui) dat dit allemaal onzin is......

	Isab schreef op 29-01-2010 18:43
	Ja, en over die gen-soja in de supers: kijken naar: www.youtube.com/watch?v=M cX2pg...

TAFKAW schreef op 29-01-2010 20:33

Dat zgn biologische voeding zo gezond is, laten mensen zich vooral aanpraten door degenen die er hun zakken mee vullen.
Gezond verstand is gewoon gevarieerd eten, veel verse groenten en fruit, niet teveel vet en genoeg beweging. Dat er gezonde zaken zijn zoals de genoemde salvestrolen zal best, evenals bijvoorbeeld tomaten. Alles met mate als is dat misschien soms saai.
Verder duimen dat je ook goede genen hebt.

ShaffyShaffy schreef op 29-01-2010 21:13

Wat is het toch dat de mens drijft naar het verlangen oud te worden? Oud zijn is geen zegen. Toenemende gebreken en een opeenstapeling van nare herinneringen. Hoe vaak zie ik niet dat oude mensen verzuren in hun gedachten.
Zie toch hoe stralend jonge mensen door het leven gaan. Ik vind het een fantastisch gezicht en kan daarvan genieten.

Ooit wel eens in een verzorgingshuis geweest? Ooit wel eens gezien hoe demente mensen in hun laatste levensfase, dag in dag uit, in grote angst leven om uiteindelijk op een afschuwelijke manier te moeten sterven? Ik wel, zes jaar voor mijn demente moeder gezorgd. De eerste jaren hebben we samen nog veel plezier gehad. Wat ze normaal gesproken nooit gedaan zou hebben ging ze toen wel doen. Scheten laten en daar dan zelf ontzettend hard om lachen of mij aankijken met een dergelijk blik van ‘wat doe je nu’. Ondeugend totdat de dag kwam dat ze onhandelbaar werd. Mij niet meer herkende en uit angst mij sloeg. Naar een gesloten afdeling, liggend in de gang of ijsberen met grote angstige ogen.

Mijn laatste woorden waren: “Ga maar mam, het is goed zo, met mij komt het wel goed”. Ze keek mij aan en ze werd op dat moment uit haar lijden verlost.

Nu op mijn zestigste leeftijd heb ik inmiddels twee herseninfarcten gehad. Geen verhoogd cholesterolgehalte, bloeddruk goed, geen suiker en geen vernauwde bloedvaten.
Een Hoofd neurologie vol met raadsels, want dit was niet volgens de geldende wetenschappelijk aanvaarde kenmerken, maar ik heb wel een kop met hersenbeschadigingen en een rechterbeen die het na tweehonderd meter laat afweten plus nog eens een korte geheugenstoornis waardoor ik niet meer zo snel op woorden kan komen.

Die medische wetenschap toch. Wat is nu de laatste grote doorbraak geweest? Penicilline!
Voor de rest alleen maar onnodige levensverlengde technische vernieuwingen.

Niet dat ik een doodswens heb, maar als ik morgen heenga, dan is dat ook goed. Ik heb tenminste geleefd en ook plezier gekend.

Zie toch hoe stralend jonge mensen door het leven gaan.

Laat ze toch. Waarom moeten wij ze allerlei beperkingen opleggen. Neem maar een biertje en nog één en nog één. Daar word je echt geen alcoholist van, daar moet je aanleg voor hebben en dat zijn gelukkig uitzonderingen.

Neem maar een sigaretje. Nicotine maakt je vrolijk. De helft van hen die sterven aan longkanker hebben nooit gerookt. Meerokers? Laat me niet lachen. Op straat loop je meer risico door de roetuitstoot van dieselauto’s. Geniet maar volop van het leven, want oud worden is geen zegen. Luister niet naar al die medische onzin. Ook niet naar die vegetariërs. Een mens is een omnivoor anders zou de mens net zo’n dikke buik hebben als een aap. Naast groente en fruit ook vlees eten.

Waarheid is een illusie….dus alles is gepermitteerd.

JHV schreef op 29-01-2010 21:51

Wat een zeikstukje. Wat moeten we daar nu mee? Ik kom net van de kunstijsbaan en heb daar een uur mijn rondjes van ca 45-46 sec gereden. Wel geen Kramer rondjes maar ook weer niet zo slecht. Ik ben 69 jaar en ik kan morgen dood zijn aan hartstilstand, hersenbloeding of auto-clash. Maar voorlopig ben ik gezond vooral door veel blijven bewegen. En zeker niet door allerlei dure rare chemische middeltjes. Ik garandeer dat er morgen (zaterdag) in de katern kennis van de Volkskrant een lang stuk staat over het belang van bewegen ter bestrijding van b.v. Alzheimer. Ik ben er van overtuigd dat het nog veel eenvoudiger is. Sporten is zeer heilzaam voor bijna alles. Sporten voorkomt veel geestelijke ziektes en verkleint de kans op ernstige lichamelijke ziektes. Een open deur, niets nieuws, maar rare middeltjes hebben we zeker niet nodig. Was iedereen zich hiervan bewust dan zou veel leed voorkomen worden.

	ShaffyShaffy schreef op 29-01-2010 22:10
	Reactie op JHV: Bewegen is goed voor een mens. Sporten is heel wat anders. Een mens is niet gemaakt voor hardlopen anders zou de mens wel op vier benen lopen. De mens is het langzaamste dier vergeleken met een dier van gelijke grootte. Een uurtje gewoon lopen is voldoende. Geen overbodige botslijtage en geen kraakbeenslijtage, kraakbeen dat zo belangrijk is voor het soepel houden van gewrichten.

JHV schreef op 29-01-2010 22:40

Beste hr ShaffyShaffy,
Een mens is gemaakt om uren te jagen, om bomen te kappen en met de hand hout te bewerken, om dagen in de grond te scheppen en te ploeteren. Dank zij deze eigenschappen heeft de mens zich tienduizenden jaren ook in barre omstandigheden staande weten te houden. Door onze luxe van de laatste tientallen jaren is dit zwoegen niet meer nodig, maar zijn de welvaartsziekten enorm toegenomen. Sporten is een heel aardige surrogaat voor de vroeger zo moeizame activiteiten, en samen met verstandig gebruik van vezelrijke voeding, mineralen en vitaminerijke producten valt heel aardig de kans op enge ziektes te verkleinen.
En heel belangrijk, zo niet het belangrijkste: sporten is geen straf. Het geeft heel veel plezier en ontspanning. niets beters tegen geestelijke ziektes.

Ik zou nog vergeten dat slijten van biologische systemen eigenlijk niet bestaat. In tegenstelling tot auto's hebben biologische systemen de eigenschap juist door gebruik te vernieuwen en te versterken!

ShaffyShaffy schreef op 30-01-2010 00:19

Beste JHV

"En heel belangrijk, zo niet het belangrijkste: sporten is geen straf. Het geeft heel veel plezier en ontspanning. Niets beters tegen geestelijke ziektes."

Niets op tegen hoor. Het is jouw beslissing en met het bovenstaande kan ik nog eens zijn ook.
Echter, de mens bestaat al miljoenen jaren en uren jagen is geen zwoegen. Zwoegen is ontstaan door de ontwikkeling van een, zoals wij dat noemen, beschaving. Kort geleden heeft men ontdekt dat Egypte in het geheel niet de eerste beschaving was.
Dit is natuurlijk logisch, want als de mens al miljoenen jaren bestaat, dan moeten er veel meer “beschavingen” hebben bestaan.

Men heeft de botten van mummies bestudeerd uit de periode waarin de piramides werden gebouwd. Ernstige botafwijkingen, in het bijzonder aan de ruggenwervels.

Moeten we blij zijn met een beschaving? Ik denk het niet. Dat het zwoegen niet meer nodig is, is een onjuiste bewering. De afgelopen jaren moeten steeds minder mensen hetzelfde werk doen dan twintig jaar geleden, uit puur winstbejag. Bedrijven gaan bezuinigen op personeel omdat ze meer winst willen maken en niet uit noodzaak. “Dit is de oorzaak van stress en geestelijke ziektes”. Zorgde voorheen de man voor het inkomen, nu moeten man en vrouw beiden werken om rond te komen. Dit is nu onze welvaart, een schijnwelvaart. De luxe wordt ons opgedrongen. Vrijwel geen enkel huis heeft meer een schoorsteen. Centrale verwarming.
Koele kelders zijn er niet meer, dus daarvoor hebben we een koelkast.

Het zijn barre tijden. Als de energievoorziening uitvalt, dan zitten we dagen, zo niet weken zonder licht en verwarming. Erg fijn deze welvaart.

Hans Janssen

JanTump schreef op 30-01-2010 00:38

Men wil ouder worden, maar niet wijzer. Mensen, die een eenvoudig leven leiden, naar lichaam en geest, worden gemiddeld ouder.
Deze eenvoudige wijsheid geef ik u hier zomaar, voor niets.

Een gratis advies, dat kan dus niets zijn, hoor ik u nu meesmuilend denken.

Nou ja, dan betaalt u maar 10.000 dollar per jaar, of u trekt maar een blik wetenschappers open om het te bewijzen.

In het Karakorumgebergte leven de Hunsa´s, een eenvoudig bergvolk, dat geen ziekte kent. Ze halen daar met gemak de 100 jaar. En ze leven daar op een eenvoudig dieet van knollen en wilde graansoorten, en wat hun Allah hen geeft.

Ze hebben ook nog een ijzersterk gestel. Dat kan je voorlopig niet kopen in de gezondheidwinkel.

JHV schreef op 30-01-2010 10:50

Beste ShaffyShaffy,
u maakt het onderwerp wel erg breed en een volledige analyse vraagt vele (Volkskrant)pagina's.
Maar een paar opmerkingen: met enkele constateringen van u kan ik het ook nog wel beetje eens zijn. De beschaving heeft niet altijd vooruitgang gebracht, althans niet voor iedereen. Die aan de verkeerde kant moeten inderdaad nog steeds zwoegen, die aan de "goede" kant vervetten in hun welvaart. Overigens lijkt mij wel dat degenen die in de piramides gevonden zijn juist diegenen waren die vrijgesteld waren van zwoegen en dus in hun inertie vergroeide botten kregen.

Terug naar de zaak in engere zin. Voor een meerderheid in de westerse maatschappij geldt toch wel dat zware lichamelijke arbeid niet meer nodig is. Wel nodig blijft een manier om regelmatig het zuurstofrijke bloed flink naar hersenen en organen te laten vloeien. Waar ik verontwaardigd over ben is dat SP in het stuk suggereert dat rare chemische middelen een zelfde doel kunnen bereiken. Hoewel ik het stuk ook weer niet honderd procent serieus kan nemen.

En dan is er nog het punt dat een vrij gangbare redenering in onze gemakzuchtige maatschappij is, dat je bij sporten dan zoveel offers moet brengen. Dat is niet uw uitgangspunt maar even leek het die kant op te gaan.
Ik herhaal mijzelf, maar wat ik inderdaad weinig doe is uren in een naar bier stinkend cafe hangen. Niet het gevoel dat ik daarmee zoveel mis. Het zou net zijn alsof een dag hellingen fietsen in de Ardennen een zoveel mindere beleving is dan uren rond de tap hangen. Nu ik kan iedereen verzekeren dat ik persoonlijk het omgekeerde ervaar. En ook leef ik nog vrij tevreden zonder enige onduidelijke chemische troep in mijn wijde omgeving.

groeten Jan Voskamp

a.a.m. schreef op 30-01-2010 12:45

Beste Tim van Opijnen,

Denkt u nou echt dat u tegen die tijd kunt kiezen? Het gaat hier duidelijk om een schijnkeuze. Ik zie de bui al hangen. Als je in de toekomst gewoon natuurlijk oud wilt worden gooien ze je uit de verzekering, kan je geen beroep meer doen op intensieve ouderenzorg en gaat de belasting op je pensioen fors omhoog. Alles onder het mom van:"Had u maar goed moeten kiezen, eigen schuld...".
"Soilent Green", kent u die film?

Apollonia Hermans, Eindhoven

	Spiderman schreef op 30-01-2010 12:47
	@ grietjeG Wat een onzin over dat Monatoetje. Biologische produkten zijn voor mensen die op school niet goed hebben opgelet. Net als religie. Het IS een religie, gevoed door onwetendheid en angst van niet al te intelligente mensen van goeden huize, die te arrogant zijn om toe te geven dat ze de wereld eigenlijk niet meer snappen.

	Jacb schreef op 30-01-2010 13:29
	Ik weet niet meer wie dit schreef maar het ging zoiets als: Er zijn vele mensen die onsterfelijk willen worden maar die niet weten wat ze moeten doen op een regenachtige zondagmiddag.

hermandewinter schreef op 31-01-2010 12:06

JanTump schreef op 30-01-2010 00:38:

> Men wil ouder worden, maar niet wijzer. Mensen, die een eenvoudig leven leiden, naar lichaam en geest, worden gemiddeld ouder. Deze eenvoudige wijsheid geef ik u hier zomaar, voor niets.

Dan geef ik ook maar eens een eenvoudige wijsheid. De enige wetenschappelijk bewezen methode om ouder dan gemiddeld te worden is (bij ratten), honger lijden. Men heeft vastgesteld dat de levensverwachting tot wel dertig procent kan toenemen, indien men de ratten op rantsoen zet. Dus geen ander voedsel, geen vitaminen, geen Q-10,niks van dat alles, maar gewoon MINDER voedsel. Een magere rat wordt oud, zo eenvoudig is het. En een goeie haan is kortom niet vet.

Je kunt niet ieder resultaat bij ratten zomaar op mensen projecteren, maar er zijn sterke aanwijzingen dat het wat dit 'honger-effect' betreft bij mensen vergelijkbaar gaat. Stel je eens voor: vijfentwintig jaar langer leven in goede gezondheid door geld te besparen op je eten. Dat mes snijdt aan wel drie kanten.

In schril contrast met mijn wijze raad is intussen het straatbeeld. Men loopt rond in een pak vet, dat voldoende is voor twee, drie hongerwinters. Die er niet komen. Dat is zeer onverstandig, zeer ongezond en kost klauwen vol geld.

JanTump schreef op 31-01-2010 15:26

@ Herman de Winter

Een sober en gelukkig leven, daar moeten we naar streven. Goed voor het milieu, voor onze lichamelijke en geestelijke gezondheid, en ook nog eens goed voor onze portemonnaie. Dat laatste mag ik, als Hollander, toch wel zeggen?

De oude Willem Drees werd 102 jaar oud. Hij had een maagkwaal, en at daardoor sober. Dronk ook geen alcohol. Hij had een evenwichtig karakter. Hij was onkreukbaar. Nog steeds wordt hij door links en rechts geliefd. Kunt u, als Limburger, zijn heiligverklaring niet aanzwengelen? Ik weet niet hoe dit werkt.

hermandewinter schreef op 31-01-2010 15:39

Oh dat is vrij makkelijk. Je hebt daar in een fatsoenlijk georganiseerde religie procedures voor, die open en bloot ter beschikking liggen. Toevallig is de Rooms-Katholieke kerk, waarschijnlijk omdat die vooral ddor Limburgers in stand wordt gehouden, een baken in de zee van religies die de weg kwijt zijn. De Calvinisten, de Joden of de Moslims zouden bijvoorbeeld nimmer een feest zoals Carnaval kunnen tolereren. Om eens iets te noemen.

De oude Willem Drees heeft zijn leeftijd zonder meer verdiend, maar niet de pluimen die eigenlijk Koos Suurhof toekomen. Gestolen goed gedijt niet, behalve in Holland. Feitelijk is het een wonder dat hij daarmee weg komt. Dus die heiligverklaring lijkt me een fluitje.