Stop jacht op onbevoegde docent

Ferry Haan, 11-11-2009 07:00

Minister Plasterk publiceert per school hoeveel docenten bevoegd en onbevoegd zijn. Tussen bevoegd en bekwaam gaapt echter een kloof. Waarom bestaat de website www.bekwaam.nl niet?

Sinds ruim een week heeft onderwijsminister Ronald Plasterk de website www.bevoegd.nl in de lucht. Hierop is per school te zien hoeveel procent van de docenten nu echt bevoegd is om les te geven. Dat zou belangrijke informatie voor ouders zijn. Ik heb natuurlijk meteen gekeken hoe mijn school er voor staat.

83 procent bevoegd
Dat valt mee, of misschien ook weer niet. Mijn school blijkt nagenoeg precies op het landelijk gemiddelde te zitten. 82,7 procent van het docententeam stond vorig jaar bevoegd voor de klas. 12,6 procent is onbevoegd. Een kleine 5 procent (4,7) procent is ‘benoembaar’. Landelijk staat volgens Plasterk 83 procent van de docenten bevoegd voor de klas.
Ik ben inmiddels gepromoveerd. Ik viel vorig jaar in de categorie ‘benoembaar’, aangezien ik als zij-instromer in opleiding was. Inmiddels heb ik mijn eerste graadsbevoegdheid en heb ik het schoolcijfer iets opgedreven.

Fijn. Voor mij. Want nu heb ik een vast contract. Een school mag een onbevoegde docent geen vast contract aanbieden. Mijn bestaan is, kortom, weer wat zekerder geworden.
Fijn ook voor mijn school. Het schoolgemiddelde is weer ietsje opgefleurd. Dat is goede PR. Ouders van leerlingen kijken ook naar deze cijfers bij de schoolkeuze.

Leerlingen
De hamvraag is natuurlijk of mijn net behaalde bevoegdheid ook goed is voor de leerlingen. Het antwoord daarop is niet zo eenvoudig. In het onderwijs is er een grote afstand tussen het begrip ‘bekwaam’ en ‘bevoegd’. Veel onbevoegde docenten, blijken uiterst bekwaam. Aan de andere kant zijn bevoegde docenten soms ook duidelijk onbekwaam. Ik zou mezelf bijvoorbeeld nog lang niet bekwaam willen noemen. Het is immers mijn tweede jaar in het onderwijs.

Geschiktheid
Wanneer je een tijdje rondloopt op een docentenopleiding leer je dat geschiktheid voor het onderwijs nu niet bepaald een criterium is waarop docentenopleidingen selecteren. Sterker nog, bij de aanmelding voor een docentenopleiding vindt geen andere selectie plaats dan dat er gekeken wordt naar de vooropleiding van de student. Iedereen met een universitaire opleiding kan dus aan de lerarenopleiding beginnen. Natuurlijk vallen er tijdens de opleiding veel studenten af.

'Naar bekwaamheid zijn ouders echt nieuwsgierig'

Maar iedereen die over een beetje doorzettingsvermogen beschikt, verlaat de opleiding vroeg of laat met een diploma.

Gewenst?
Of een school deze bevoegde docenten ook wil hebben, is de volgende vraag. Dat blijkt niet altijd het geval. Scholen willen sommige bevoegde docenten helemaal niet hebben, terwijl er wel vacatures zijn., wat zegt dit diploma dan nog? Volgens de vakbonden heel veel. Zowel de grootste bond AOB, als de nieuwe loot aan de stam LIA, blijven hameren op bevoegde docenten voor de klas.

Deugt opleiding?
Bij alle aandacht voor het onderwijs en het lerarentekort, verbaas ik mij erover dat niemand de vraag stelt of de opzet van de huidige docentenopleidingen deugt. Het geklaag onder studenten is op alle opleidingen niet van de lucht. Ik heb natuurlijk wel wat opgestoken op de opleiding. Maar het meeste leer ik elke dag van mijn leerlingen. In mijn tweede jaar voor de klas, ben ik voor mijn gevoel een flink stuk opgeschoten in vergelijking met mijn debuut.

Legaal
Volgens alle jagers op onbevoegd docenten, moet elke docent een opleiding afmaken om legaal voor de klas te staan. Ik begrijp dat niet. Onbevoegde docenten zijn zoals gezegd niet per se slechte docenten. Vroeger kregen studenten die een universitaire studie achter de rug hadden, automatisch een onderwijsbevoegdheid. Ze hadden bewezen slim genoeg te zijn. Voor de klas moesten ze het verder waarmaken.

Assessment
Ik kan eigenlijk niet bedenken wat er mis was met dat systeem. De school selecteert een veelbelovende kandidaat. Net als bij sollicitaties in het bedrijfsleven zou de kandidaat een assessment afgenomen moeten worden om te beoordelen of iemand zich staande weet te houden voor een klas met pubers. De docentenopleiding zou hierna beschikbaar kunnen zijn als een soort vrijwillige cursus voor de docent met belangstelling. Alleen docenten met een te lage vooropleiding, zou je verplicht naar een dergelijke docentenopleiding moeten sturen. Die moet dan vooral inhoudelijk het niveau bijspijkeren.

Overboord
Het huidige systeem met bevoegde en onbevoegde docenten, kan wat mij betreft overboord. Bekwaamheid is moeilijker vast te stellen, maar is veel belangrijker. Zou de website www.bekwaam.nl al bestaan? Ik geloof het niet. Naar dat cijfer per school zou ik als ouder pas echt nieuwsgierig zijn.

72 reacties
Sorteer reacties:

PatrickUbags schreef op 11-11-2009 08:21

Tja, merkwaardig ondoelmatige denktrant voor een econoom.
Ferry geeft les. Draagt medeverantwoordelijkheid voor de te behalen diploma's van zijn leerlingen. Maar zegt eigenlijk dat de bestaande diplomering niets zegt over de kwaliteit van iemand en dat er nog apart naar bekwaamheid van individuen gekeken moet worden. Dus diskwalificeert hij zichzelf als het HBO met hem meegaat door te zeggen dat de diploma's van Ferrys's school eigenlijk geen instapniveau aangeven en dat alle leerlingen van Ferry's HAVO opnieuw beoordeeld moeten worden. En de leerlingen maar deneken dat hun diploma wel iets waard is. Op een ander niveau zou het doorgetrokken kunnen worden naar artsen, juristen, agenten, chauffeurs..... Wat zegt een afgesloten medische opleiding nu eigenlijk over iemands bekwaamheid als dokter?
Volgens mij zou het afsluiten van een docentenopleiding een bepaalde waarde moeten hebben waarmee je bevoegd bent en -na enige ervaring- bekwaam kunt worden als docent. Informeel bekwame, maar onbevoegde docenten kunnen overigens altijd ook achteraf bevoegd raken, dat is helemaal niet zo vreemd. Er valt altijd wat te leren in het leven. Over de economische principes van doelmatigheid en effectiviteit bijvoorbeeld.

AStuijt schreef op 11-11-2009 10:03

Bekwaamheid is altijd een wankele 'steady state' in een professionele organisatie, omdat de bekwaamheid nooit een persoonlijke bekwaamheid inhoudt, maar een gemeenschappelijke bekwaamheid van allen die zijn betrokken, actieve rollen vervullen, in de uitvoerende onderwijsorganisatie. Door hun effectieve overleggen houden de verantwoordleijke professionals voor hun doelgroepen an afnemers hun aangeboden bekwaamheid telkens weer een schooljaar in stand. Dat is met vacatures, afwezigheid om allerlei redenen, ziekteverzuim, best een moeilijke opgave voor de meeste scholen. Het rooster is een soort landkaart met reisroutes en reistijden van hoe alle bekwaamheid ten gunste van de studenten / leerlingen, wordt aangewend.

De persoonlijke bekwaamheid BUITEN deze context van een docent kan desalniettemin aanzienlijk zijn: zij of hij zou 'het vak' ook als zelfstandige op de markt kunnen aanbieden. Maar die vakbekwaamheid valt buiten het betoog van deze beginnende vakdocent economie, naar ik lees. Uiteraard zal de zelfstandige leraar moeten adverteren met de formele bewijzen van geschiktheid, i.c. de behaalde diploma's. Er zijn ook in ons land leraren die op deze wijze hun diensten aanbieden.

Vroeger, toen scholen ook nog opleidden voor de samenleving, kenden we uiteraard ook nog het hooggewaarde stelsel van de praktijkleraren. Veel van deze mensen gaven praktijklessen aan opleidingen én begeleidden aanstaande vakmensen op leerwerkplekken. Af en toe duikt er weer een actie in ons land op om zoiets opnieuw te ontwikkelen. In die situatie vormden de praktijkleraren een complement aan de aan school verbonden leraren voor de relevante, actuele, vakbekwaamheid van dat geheel wat een 'steady state' aan aangeboden overdracht in vakbekwaamheid van de school opleverde. Er was samenwerking tussen school en samenleving (/"bedrijfsleven") om gezamenlijk de vakmensen op te leiden. Maar goed, dat was te lastig toen de tijd veranderde en dat hebben we in dit land dus weggegooid. Nu klagen we alleen maar, ik hoor dit sinds ik werk, d.w.z. vanaf 1958, over het gebrek aan aansluiting tussen onderwijs en samenleving.
Dat de docentenopleiding zich afsluit van de beroepsuitoefening door diplomering, is uiteraard weer zo'n voorbeeld van het doosjesdenken in ons onderwijs. Dol op afronden, evalueren, diplomaatje uitreiken, de beduusde 'afgestudeerden handje schudden en verzuimen te controleren of hun overdracht enig nut heeft.

GVerhoef schreef op 11-11-2009 11:22

Ferry heeft een punt als hij het heeft over de kwaliteit van lerarenopleidingen. Daarover bestaat twijfel, al zal het per opleiding nogal kunnen verschillen.
Zijn oplossing: laat het maar aan de besturen over, blijkt te leiden tot aanstellen van veel goedkope en on(der)bevoegde leraren met als excuus dat er geen bevoegden kunnen worden gevonden in deze tijd van lerarentekort.

Als er iets mis is met de rijopleiding en met het rijexamen, dan moet dat worden aangepakt. Het is dan niet de bedoeling dat de transport ondernemer en de taxi centrale zelf mogen beslissen of zie iemand met een tientonner danwel met toeristen de weg opsturen.

Wat is dat toch dat bij uitstek de diplomaverstrekkende instituten zo'n ontzettende minachting hebben voor diploma's?

Of ... ik zie wel een parallel: Veel onderwijsgoeroes, -gogen en bestuurders blijken (naar eigen zeggen) ook een minachting te hebben voor kennis.
Arm onderwijs dat vergeven is van en geïnfiltreerd is door mensen die het onderwijs liever vandaag dan morgen afgeschaft willen zien. Ze kunnen tevreden zijn: ze zijn goed op weg.

denboze schreef op 11-11-2009 11:53

Wat is er mis met de keuze waar blijkbaar niemand aan wil: alleen bevoegde docenten voor de klas (fatsoenlijk betaald uiteraard, want anders komen die niet, zeker de universitairen niet), twee à drie proefjaren om uit te maken of ze over de vereiste pedagogische en didactische kwaliteiten beschikken, en dan, afhankelijk van de prestatie in dat opzicht een vaste benoeming of een dwingend advies ander werk te zoeken?
Kom me niet aan zeuren met het "lerarentekort" en de "vergrijzing". Als je en kenniseconomie wil, moet je daarin investeren, ook qua salarissen. Anders moet je daarover je mond houden en tevreden zijn met de status van Derde Wereldland.

HenkG schreef op 11-11-2009 12:01

Er wordt gehamerd op de bevoegdheden niet omdat er een aantal onbevoegde leraren bestaat dat de kennis, didactische vaardigheden en sociale vaardigheden in huis heeft om prima les te kunnen geven.
Er wordt gehamerd op de bevoegdheden omdat de huidige situatie schoolbesturen de vrijheid geeft om altijd en overal voor de goedkoopste kandidaat te kiezen in plaats van voor de beste.
Er wordt gehamerd op de bevoegdheden omdat schoolbesturen nu expres kiezen voor de stagiaire in plaats van voor de leraar met twintig jaar ervaring, omdat die laatste een stuk duurder is.
Er wordt gehamerd op de bevoegdheden omdat schoolbesturen mensen, die een opleiding hebben gevolgd waarmee je alleen les mag geven in de onderbouw, voor 5 VWO-klas worden neergezet.
Van dit soort dingen mogen ouders best eens op de hoogte zijn, zodat ze ertegen in het geweer kunnen komen.

J Kostons schreef op 11-11-2009 12:31

@ A. Stuijt

Mee eens!!! Prima bijdrage!!

Wat is het doel van onderwijs en scholing??
Mensen uit het "onderwijs" hebben vaak geen notitie wat mensen in het bedrijfleven aan opleiding en training doen.
Onderwijs en bedrijven moeten veel meer samenwerken, dat betekent (vak)bekwame mensen uit het bedrijf/organisatie/samenleving voor de klas en leraren op de werkplek in het bedrijf/organisatie/samenleving om binding te houden met de praktijk!!!

De eindelose discussie over bevoegdheid en bekwaamheid werkt vooral remmend en is vooral bedoeld om de eigen marktwaarde te verzekeren. Het gaat om de doelstellingen, het halen van de eindtermen en goed onderwijs.

everwoerd schreef op 11-11-2009 12:50

Ferry zingt ook al mee in het koor van de mensen die zo graag onderscheid willen maken tussen bekwaam en bevoegd.

Ferry. een bevoegdheid is een *bewijs van bekwaamheid*. Wil je veel bekwame leraren, dan moet je dus veel bevoegde leraren wensen.

Beunhazerij moet niet worden gelegitimeerd als goedkope sluipweg voor een bevoegdheid. Dat accepteer je in geen enkele andere beroepsgroep.

Je bijdrage gaat o.a. mank aan onbewezen aannames. "Veel onbevoegde docenten lijken uiterst bekwaam". Hoeveel dan, Ferry? Hoe weet je dat, zonder dat hun op de vereiste aspecten de maat is genomen? En hoeveel onbevoegden zijn *niet* uiterst bekwaam, of zelfs niet bekwaam genoeg? Je doet er het zwijgen toe.

Ook stelt Ferry dat "bevoegde docenten soms ook duidelijk onbekwaam zijn". Hoeveel dan, Ferry? Waaraan zie je dat? Zijn die mensen wel opgeleid, of kregen ze ook hun bevoegdheid 'gratis' bij hun doctorandustitel? Wat is hier 'soms' en wat is 'duidelijk'? Je bent louter en alleen aan het insinueren, zonder aanspreekbaar te willen zijn op de feiten die je suggereert.

De bevoegdheidseis is het belangrijkste middel dat we hebben om de kwaliteit van de leraar transparant te maken en te bevorderen. Daarbij is niemand zo naïef om te menen dat het middel 100% garantie biedt. Er zullen altijd nieuwkomers zijn die zoveel talant hebben dat ze snel bevoegd kunnen raken; naast een flink deel nieuwkomers dat nog veel te leren heeft, brokken maakt, valt en hopelijk weer opstaat. Zo werkt dat als je leraar wordt. Laat je dat aan het toeval over, dan vraag je om moeilijkheden, geef je ruim baan aan beunhazerij, en aan een gegarandeerde verlaging van de normen voor goed leraarschap, waar de zwakste schakels in de vaksectie de toon zetten.

Ook zullen er altijd betere en minder goede bevoegden zijn. Opleidingen moeten altijd aanspreekbaar zijn op de kwaliteit van de leraren die ze afleveren, oftewel de waarde van de diploma's. Maar het overgrote deel kan na het behalen van de vo-bevoegdheid met een gerust hart voor de klas worden gezet. Dat is het soort garantie dat ouders voor hun kinderen willen. Niet dat 'het toeval' bepaalt wie er voor de klas staat, of de interim-schoolleider die de ballen verstand heeft van wiskunde, economie of Nederlands, maar wel weet te vertellen dat Pietje Puk 'héél bekwaam' is voor die vakken.

Het wachten is op de dag dat jouw schoolleiding een gezellige, gesjeesde politicoloog aanstelt als collega voor het vak economie. Zo een die zessen, zevens en achten uitdeelt bij de vleet, en aldus de wrok van de leerlingen en hun ouders weet af te wentelen. Die lesgeeft door leerlingen antwoordbladen uit te reiken en 'met elkaar te laten praten' over de leerstof. Bij wie kinderen weinig leren, maar die dat met cijn goede cijfers weet te maskeren. Die je niet kunt betrappen op veel verstand van economie, maar die toch door de schoolleiding in 4-havo en 5-vwo wordt geparkeerd. Wedden dat je het dan erg fijn vindt dat je hem middels de bevoegdheidseis de wacht kunt aanzeggen?

Marrr schreef op 11-11-2009 13:13

Of het wachten is op de dag dat Ferry zelf, inmiddels uitgegroeid tot een buitengewoon bekwaam docent, weleens op een andere school zou willen gaan werken, en daar niet aan de bak komt omdat "een gesjeesde politicoloog" goedkoper is.

Op mijn vorige school werkte eens een uitstekend docent, die echter noodgedwongen naar een andere school vertrok omdat hij daar wel een volledige baan kon krijgen. Toen er een paar jaar later op die school een vacature ontstond voor een volledige baan solliciteerde hij, en het volledige docenten- en leerlingencorps hoopte op zijn terugkeer. Maar de schoolleiding nam een ongediplomeerde aan, want deze oud-collega zat inmiddels wegens goed functioneren in een hogere schaal en dat wilden ze toch echt niet gaan betalen. Ze hebben dit letterlijk als reden aangegeven.

Verder heb ik schoolbestuurders letterlijk als reden horen aangeven dat de voorkeur naar een nog studerend jong meisje ging omdat zij "kneedbaar" was.

Als wij als leraren en ouders besturen toestaan als belangrijkste eisen aan leraren geen dingen als vakkennis en didactische bekwaamheid te stellen, maar simpelweg "kneedbaar en een lage salarisschaal", dan verspelen we elk recht om ooit nog te klagen dat de docenten van onze kinderen niet kunnen rekenen.

Spartuyn schreef op 11-11-2009 13:43

"een bevoegdheid is een *bewijs van bekwaamheid"

Een socioloog of econoom met een oude 6 jarige doctoraal opleiding kreeg in die tijd vanzelf een onderwijsbevoegdheid voor dat vak. Of je dan bekwaam als onderwijsgevende bent is dan nog maar zeer de vraag.
Zelf ben ik lesgevende op het VWO docent Economie waarvoor ik geen bevoegheid heb omdat ik de nieuwe korte 4 jarige (Bedrijfs)economie opleiding heb gedaan.
Echter voor het vak M&O ben ik wel bevoegd omdat ik de oude 6 jarige universitaire studie organisatie sociologie heb gedaan. Tevens ben ik nog ik bezit van de akte MO-B pedagogiek waarvoor ik een eerste graadsbevoegdheid heb voor het vak Pedagogiek en didactiek...
Maar toch ben ik (nog) officieel onbevoegd voor het vak economie...en dit na vele jaren in het bedrijfsleven gewerkt te hebben...
Afgelopen jaar had ik een score van 95% geslaagden voor het VWO economie examen; bij een bevoegde collega economiedocent was dat 70%!

guusje40 schreef op 11-11-2009 13:55

Ah, gesellige discussie hierboven. Het lijkt wel een lerarenvergadering.

Waar het zijn van onderwijsgevende tot voor pak um beet 15 jaren geleden nog een gelijke status had van andere notabelen als arts en notaris is de glans er hedentendage behoorlijk af.

En dan komt er zo'n vervelende, hoogopgeleide Ferry Haan ook nog eens vertellen dat je ook zonder bevoegdheid heeeeeeeeeeeeeeeel bekwaam kunt zijn.

Ja, dan worden de schuttersputjes opgezocht, er wordt geextrapoleerd naar andere beroepen (Artsen zonder diploma's!!!!!) en de zogenaamd lage salarissen als sluitstuk voor iedere intelligente discussie over het onderwijs worden van stal gehaald.

JvanDeventer schreef op 11-11-2009 13:59

@Spartuyn: Ik ben niet onder de indruk van uw cijfers. Wie weet heeft uw bevoegde collega het schoolexamen wel gewoon strenger beoordeeld dan u (o.a. omdat hij de stof beter kan beoordelen? Ik weet het niet, maar het zou kunnen). Iedereen kan zevens en achten uitdelen.
De kern van de zaak is, dat een diploma een relatief 'hard' criterium is om iemands geschiktheid te bepalen, terwijl 'bekwaamheid' boterzacht is, en zo goed als altijd iets over de persoonlijkheid zegt, terwijl het niets over zijn vakkennis zegt.
Iemand zonder vakkennis kan nooit een goede leraar zijn.
Iemand zonder 'bekwaamheid' kan het in veel gevallen alsnog worden, mits de basis van vakkennis maar aanwezig is. Er is dus genoeg hoop voor u, meneer Haan, zonder dat u uw eigen vakkennis hoeft te bagatelliseren.

	JvanDeventer schreef op 11-11-2009 14:11
	En nog wat: je hoort altijd die verhalen over onbevoegden die ontzettend bekwaam zijn. Toch heb ik al heel vaak mogen genieten van mensen die zowel onbevoegd als onbekwaam waren. Voor de kenmerken van dat onbekwaam verwijs ik naar E. Verwoerd hierboven, die het in de laatste alinea prima beschrijft.

Joja schreef op 11-11-2009 14:24

Uit de reacties blijkt dat de gemiddelde Nederlander meer heil ziet in de procedurele werkelijkheid dan de werkelijkheid zelf.
Dat geldt niet alleen in het onderwijs, maar in de hele maatschappij. Gelukkig kunnen we ons deze decadentie (en het hoofd afwenden van de realiteit) veroorloven, nog...
Ik heb geen idee van de bevoegdheden van mijn docenten op de middelbare school (vele vele jaren geleden), maar ik kon voor mijzelf precies vaststellen welke leraren toegevoegde waarde hadden ten opzichte van het aangebodene in de lesboeken en oefenstof. Dat waren er maar heel weinig: Economie les heb ik in de laatste klas van het VWO nauwelijks gevolgd (totdat onze socialistische conrector er wat problemen mee kreeg: aanwezigheid was vele malen belangrijker dan begrip van de leerstof), ik was met een 9 (zowel landelijk als voor de SO's) wel de beste eindexamen kandidaat.

Waar komt toch die angst bij mensen vandaan om subjectiviteit (vooral in de semi-publieke sector) een grotere rol te geven? Zou het komen, omdat ze de directie subjectief achten? Of, in hun eigen subjectieve oordeel: de directie is slechts geïnteresseerd om tegen zo laag mogelijke kosten zoveel mogelijk lesuren te "produceren"? Als dat zo zou zijn (en dat kan best, mijn broer is hoog in een school em hij is in mijn subjectieve beleving een flinke didactische nitwit en zeker onbevoegd, want geen management cursus diploma en bijscholing daartoe), dan is er heel erg veel mis met de benoemingen en het carriére beleid in de gesubsidieerde sector. Dat belooft wat voor de toekomst!

	Spiderman schreef op 11-11-2009 15:03
	Onderwijs is in de eerste plaats gewoon business net als auto's verkopen. En een diploma is een waardepapier net als geld of aandelen. De waarde ervan hangt af van de markt. Business wil niet automatisch zeggen onmenselijk of onethisch. Tenzij je er geen toezicht op houdt, dan gaan alle remmen los. Dan gaat de calculerende NL-er over lijken.

	guusje40 schreef op 11-11-2009 16:16
	Overigens moet niet alleen de jacht op onbevoegde docenten worden gestopt. Ook de jacht op bevoegde/bekwame managers in het onderwijs dient een halt te worden toegeroepen. Dit niet vanwege gebrek aan munitie, maar omdat het een soort betreft die enorm met uitsterven wordt bedreigd

Hypatia schreef op 11-11-2009 17:32

Aantal verstandige commentaren hier gelezen nav de column van Ferry Haan.

Inderdaad, zoals Henk G min of meer betoogt, schoolbesturen maken graag gebruik van onbevoegden om op een snelle en goedkope manier gaten en vacatures in hun formatie op te lossen. Ferry Haan heeft natuurlijk een punt als hij beweert dat er onder de onbevoegde docenten altijd wel een paar te vinden zijn die over prima vakkennis beschikken, die het ‘kennisoverdragen’ helemaal in hun vingers hebben, en die je graag voor je school zou willen behouden, en er onder de bevoegden altijd wel een voorbeeld te vinden is van iemand, waarvan je denkt: ik zou willen dat hij /zij eens iets anders ging doen of met pensioen ging. Maar het is echt niet zo dat alle onbevoegden zeer ‘bekwaam’ zijn en heel veel bevoegde docenten ‘onbekwaam’.

“Volgens alle jagers op onbevoegd docenten, moet elke docent een opleiding afmaken om legaal voor de klas te staan. Ik begrijp dat niet.”

Ik begrijp dat toch wel een beetje. Wij laten ons niet opereren door een onbevoegde chirurg, we laten ons niet naar een vakantiebestemming vliegen door een onbevoegde piloot, we stappen niet in een bus waarvan de chauffeur geen groot rijbewijs heeft. Ook in al die beroepen zullen er verschillen zijn in bekwaamheid; bekwaamheid is lastig te meten en zal in de loop der jaren opgebouwd en vergroot moeten worden door ervaring, bij- en nascholing, etc., maar een diploma zou een bepaald beginniveau moeten garanderen: een startkwalificatie, zeg maar.

Dat er in het onderwijs mensen werkzaam zijn (kennelijk ca 17%) die een dergelijke startkwalificatie missen, kan ik gezien het grote lerarentekort wel enigszins billijken, maar er zou m.i. op deze mensen wel de verplichting moeten rusten zo snel mogelijk hun onderwijsbevoegdheid (of ‘aantekening’, zoals het in mijn tijd nog heette) te halen; als scholen daar niet op aandringen en het verder, uit gemakzucht en kostenoverwegingen, wel best vinden dat iemand jaar na jaar onbevoegd zich bezighoudt met het ‘primaire proces’, zoals dat zo mooi heet, zou ik, en waarschijnlijk met mij veel andere bevoegde collega’s, het gevoel krijgen dat onze kwalificaties een soort ‘Mickey Mouse’ diploma’s zijn, en het onderwijs, in tegenstelling tot andere branches, een bedrijfstak is waar jan en alleman zo maar aan de slag kan. Dat kan toch niet een ontwikkeling zijn waar minister Plasterk blij van zal worden.

hermandewinter schreef op 11-11-2009 18:44

> Bekwaamheid is moeilijker vast te stellen, maar is veel belangrijker.

Laten we het kwaliteit noemen. Liefdevol vakmanschap volgens Pirsig. Die is niet volledig te meten in objectieve termen. En daarom hebben we de bevoegdheid uitgevonden. Een grof middel met die diploma's enzo, maar het beste wat we hebben. Ik zou mij daar gewoon aan houden totdat iemand, Ferry Haan bijvoorbeeld, een werkbare meetmethode vindt om bekwaamheid beter te objectiveren dan bevoegdheid.

Spartuyn schreef op 11-11-2009 19:27

"De kern van de zaak is, dat een diploma een relatief 'hard' criterium is om iemands geschiktheid te bepalen, terwijl 'bekwaamheid' boterzacht is, en zo goed als altijd iets over de persoonlijkheid zegt, terwijl het niets over zijn vakkennis zegt."

Voor iemand die universitair voor een bepaald vak is afgestudeerd en les geeft mag men toch wel enige vakkennis verwachten (bekwaamheid). Dat is nu juist het probleem van de Pabo waar veel vakkennis (zie rekenen) ontbreekt.
Iemands bekwaamheid wordt bij de eisen van een docentschap vnl. afgemeten aan zijn pedagogische en didactische opleiding en vaardigheden.
De vraag is of dat laatste wel altijd een garantie is voor goed leraarschap aangezien veel bevoegde docenten gewoon geen goede docent zijn, weet ik uit eigen ervaring, omdat zij daar geen gewoon talent voor hebben!

DuMoulin schreef op 11-11-2009 23:41

Zie voor deze kwestie ook de vermakelijke discussie tussen L. van den Heuvel en Michel Couzijn op www.lerareninactie.nl/d os_bevo....

Ik ben het overigens met Ferry Haan geheel eens.

Voor goed docentschap is in ieder geval vakkennis vereist. Het enige harde vereiste dat hier een soort startkwalificatie voor kan leveren is een universitair diploma. De 'zeven competenties' die men op de lerarenopleiding krijgt bijgebracht zijn veel softer. Vrijwel niemand die ik in het onderwijs tegenkom neemt deze opleiding serieus of hecht aan het diploma ervan verder enige waarde, behalve dan als formeel bevoegdheidsvereiste.

hminkema schreef op 11-11-2009 23:43

Spartuyn kent de feiten niet, dus verzint hij ze maar.

"Veel bevoegde docenten zijn geen goede docent."

Komt rechtstreeks uit Spartuyns opgepoetste duim. Met het ongedefinieerde woord 'veel' tracht hij elke aanspreekbaarheid op de feiten te ontlopen.

De vraag is niet of er onbekwame bevoegde docenten bestaan. De vraag is of de bevoegdheidseis de kans vergroot dat onze leerlingen met bekwame docenten te maken krijgen. Ja, dan moet je dus wat verder kijken dan die paar uitzonderingen.

"Iemands bekwaamheid wordt bij de eisen van een docentschap vnl. afgemeten aan zijn pedagogische en didactische opleiding en vaardigheden."

Totale onzin m.b.t. de universitaire lerarenopleiding. Om de universiteit als eerstegraads leraar te verlaten, moet je een vijf- of zesjarige masteropleiding afgerond hebben (vakkennis dus), gevolgd door slechts één jaar lerarenopleiding, die ook nog eens voor ruim de helft uit een stage (tegenwoordig: betaalde baan) bestaat. In dat resterende half jaartje (in totaal 21 collegedagen) moet je al het noodzakelijke leren over vakdidactiek, onderwijskunde, leerpsychologie en puberbreinen, orde houden, toetsen maken en feedback geven, lessen ontwerpen en op effect beoordelen, logopedie, en nog zo wat. Feit is dat het overgrote deel van een universitair eerstegraads diploma gebaseerd is op vakkennis.

	ClaraHoogstrate schreef op 12-11-2009 00:57
	Wees blij dat er nog mensen te vinden zijn die voor de klas willen staan, stressvol politieagent spelen, targets halen, eindeloze hoeveelheden formulieren invullen, ouders die hun opvoedingsproblemen afwentelen en ettelijke losgeslagen pubers, en dat allemaal tegen een hongerloontje.

PietPietersen schreef op 12-11-2009 01:20

Ferry, ik vind het jammer dat jij in jouw column in het midden laat wanneer je volgens jou wel of niet bekwaam bent.
Moet je per se een relevant universitair diploma hebben om les te mogen geven aan een 4-havo klas of mag dat wat jou betreft ook iemand zijn die slecht een hbo-diploma voor tweedegraadsleraar heeft?

Voor mij is het denkniveau bepalend voor het schoolniveau waarop je les mag geven en de gevolgde richting bepalend voor welke vakken je mag onderwijzen.
Qua denkniveau:
- HBO-tweedegraads: VMBO
- HBO-eerstegraads: VMBO, 4/5 havo en 4 VWO
- Universitair-eerstegraads: VMBO, 4/5 havo, 4/5/6 VWO

Qua richting:
- Ingenieur: wiskunde, natuurkunde en scheikunde
- Natuurkundige: wiskunde en natuurkunde, chemie afhankelijk van curiculum alleen in onderbouw of ook in bovenbouw
- Wiskundige: wiskunde, natuurkunde en scheikunde in de onderbouw
- Linguïst Engels: Engels en Nederlands
- Bioloog: biologie en scheikunde
enz.

Zo bezien kan er inderdaad wat ruimer worden omgegaan met bevoegdheid.
Wat we te man en te paard moeten bestrijden is dat een tweedegraads leraar les geeft aan de bovenbouw van de havo en dat een HBO-leraar lesgeeft aan de hoogste 2 klassen van het VWO.

===
Vroeger kregen studenten die een universitaire studie achter de rug hadden, automatisch een onderwijsbevoegdheid. Ze hadden bewezen slim genoeg te zijn. Voor de klas moesten ze het verder waarmaken.
===

Vroeger lag het niveau van de universitaire opleiding heel wat hoger.
Erger nog, in de jaren 50 hadden de examens voor de HBS nog een hoger niveau dan de meeste huidige universitaire examens (ik ben begin jaren 80 geboren).
Wie dit aanvecht zal ik een link geven waarop hij vragen uit het examen van natuurkunde uit die periode kan inzien en waarop hij vragen uit het examen van de kweekschool uit de jaren 30 kan inzien.

hminkema schreef op 12-11-2009 09:55

Vertel eens, Piet Pietersen, wat zijn jouw feitelijke ervaringen met Engelse taalkundigen die Nederlands geven, en biologen die scheikunde geven?

Of sla je hier maar een slag naar?

Let wel: het is niet de vraag of *er biologen zijn* die dat kunnen, niet eens de vraag of *de meeste* biologen dat zouden kunnen. Omdat alle leerlingen een goede scheikundeleraar verdienen - en iedere leerling elk jaar van één scheikundeleraar afhankelijk is voor zijn vakonderwijs - moeten in jouw voorstel *alle* biologen daar net zo goed toe in staat zijn als de echte scheikundedocenten.

Ik geloof er geen snars van dat we een feitelijke basis hebben om te stellen dat biologen net zo goed scheikunde kunnen geven of Engelse taalkundigen net zo goed Nederlands. Wie zoiets 'zomaar' stelt, miskent het eminente belang van vakkennis en het ambachtelijk lesgeven in een bepaald vak (de vakdidactiek).

Het is al een gotspe dat OCW bij zulke biologen en Engels taalkundigen niet spreekt van onbevoegden, maar van 'benoembaren' en 'andersbevoegden'. Noem een tafel een stoel, en je kunt er opeens op zitten. Het zijn toch allebei meubels?

Een Engelse taalkundige die net zo goed Nederlands meent te kunnen geven, moet gewoon een bevoegdheid Nederlands halen. Dan blijkt vanzelf wel of hij/zij zichzelf juist inschat. We gaan niet omwille van het lerarentekort schipperen met de bekwaamheidseisen; dat is de dood in de pot.

Als we de echte, bekwame & bevoegde leraren uit het onderwijs willen wegjagen, is het bagatelliseren van hun vakkennis en diploma een uitstekende manier. Zet de deur maar wijd open voor goedbedoelende beunhazen, en je krijgt vanzelf de onderwijssector die niemand wenst. Waardoor onderwijs over de grens floreert, het particulier onderwijs floreert, en mensen maar weer thuisonderwijs gaan geven omdat ze hun kinderen niet meer aan het publieke onderwijs durven toevertrouwen.

hminkema schreef op 12-11-2009 10:15

PietPietersen, in je laatste alinea wijs je er zelf op dat het niveau van universitaire diploma's is afgenomen. Geen wonder natuurlijk: tot in de jaren tachtig had de opleiding tot doctorandus een studieduur van 5,5 of 6,5 jaar. Die is door Pais (VVD-minister van Onderwijs) ingekort tot 4 jaar. Natuurlijk levert dat een niveauverlaging op. Dat ligt niet aan de universiteiten of aan de studenten, maar aan de kortere studieduur.

Tot zover de verklaring. Nu over de consequenties.

Misschien was het vroeger zo dat een bioloog na 6 jaar studie over voldoende scheikundige kennis beschikte om les te geven in het vwo. Of dat een Engels taalkundige over voldoende bagage beschikte om Nederlands te geven in havo en vwo. (Bij dergelijke aannames heb ik ook mijn twijfels). Maar tegenwoordig, met die ook door jou toegegeven lagere niveaus en de verkorte studieduur kun je daar absoluut geen staat op maken. Hebben alle Engels taalkundigen soms genoeg kennis van de volgende vakonderdelen om morgen 'bekwaam' docent Nederlands te spelen?
- schrijfprocessen en schrijfonderwijs?
- leesprocessen en leesonderwijs?
- diagnose en remediëring van problemen van moedertaalsprekers?
- Nederlands fictie- en literatuuronderwijs?
- Nederlandse taalkunde, synchroon en diachroon?
- onderwijs in mondelinge taalvaardigheid?
- tradities en problemen in de Nederlandse vakdidactiek?
- toetsvormen voor taalvaardigheid, taalkunde en literatuur?
- eisen en regelingen t.a.v. te behalen niveaus, ook met het oog op beroep en vervolgopleiding?

Zo'n lijstje kun je voor elk vak opstellen. Ook voor de bioloog die wiskunde of scheikunde wil bijbeunen.

Het 'opdoen in de praktijk' is tot op zekere hoogte mogelijk, maar komt jarenlang neer op de spreekwoordelijke bladzijden die je je leerlingen voorblijft, en kopieergedrag van praktijken in je sectie. Van een vakdocent mag (aanzienlijk) meer worden verwacht: een degelijke kennisbasis, ruimschoots boven de stof, en een brede blik t.a.v. didactische mogelijkheden. Een ander vak doe je er echt niet 'zomaar even bij'. Zelfs *binnen* een enkel schoolvak blijven goede docenten nooit uitgeleerd.

En laten we wel wezen: onze leerlingen verdienen *goede* docenten. Als we ons per se een kenniseconomie willen aanmatigen, helemaal.

mcdekker-delft schreef op 12-11-2009 10:16

Iemand die, wellicht al 25 jaar, bevoegd is, is daarmee niet per definitie bekwaam (meer). Ik geef nu 25 jaar les in het VMBO en zie onbevoegde docenten jaren zeer goed presteren. M.a.w. ze zijn zeer bekwaam. Daarnaast zie ik bevoegde docenten bijzonder onbekwaam handelen, door allerlei oorzaken.
Ik begeleid ook stagiares van de lerarenopleidingen. Ik maak me ernstig zorgen over de adviezen die daar gegeven worden. Volslagen werelvreemde figuren komen lessen geven, hebben begeleiding nodig, maar vanaf het begin is duidelijk dat ze nooit naar behoren voor de klas zullen functioneren. Als dit ter sprake komt, word ik teruggefloten, want dat is te veel een beoordeling en te persoonlijk.
Haal het onderscheid bevoegd/bekwaam eruit en ontwerp een toets waaruuit bekwaamheid blijkt. Laat een school/inspectie daarna iemand bevoegd verklaren.
Of beschermen de bevoegden hun eigen toko en daarmee hun genoten opleiding? Opgroeien allemaal!!
P.s. Haal in de tussentijd ook de bezem door het verschil in beloning tussen VMBO- en VWO-docenten. Ook hier lijkt het of de genoten opleiding belangrijker is dan de bekwaamheid. Fnuikend voor de VMBO-docent.

hminkema schreef op 12-11-2009 10:18

Hierboven schreef ik: "Om de universiteit als eerstegraads leraar te verlaten, moet je een vijf- of zesjarige masteropleiding afgerond hebben (vakkennis dus), gevolgd door slechts één jaar lerarenopleiding".

Die zin bevat een telfout. Er moet staan: "Om de universiteit als eerstegraads leraar te verlaten, moet je een vier- of vijfjarige masteropleiding afgerond hebben (vakkennis dus), gevolgd door slechts één jaar lerarenopleiding".

hminkema schreef op 12-11-2009 10:31

Mcdekker-delft: Die oplossing gaat niet werken. Je geeft zelf de oorzaak al aan: scholen zijn noch in staat, noch bereid om van kandidaat-leraren (stagiairs) te bepalen of ze bekwaam zijn. Want als jij aan de noodrem trekt, word je 'teruggefloten'. Je schoolbestuur heeft er feitelijk geen probleem mee dat de toeleverende opleidingen tekortschietende leraren afleveren. Heb jij ze wel eens een protestbrief zien schrijven? Bemoeien ze zich actief met de opleiding van hun toekomstige werknemers? Weigert jouw schoolbestuur om versopgeleide leraren van opleidingsinstituut X in dienst te nemen? Nee, de facto gaan schoolbesturen akkoord met de tekortschietende kandidaat-leraren die jij waarneemt. In het primair onderwijs idem dito.

De Onderwijsinspectie heeft al helemáál geen expertise om individuele docenten 'bekwaam' te verklaren.

Leraren opleiden moet een gemeenschappelijke verantwoordelijkheid zijn van scholen en externe instituten. Opdat de belangen van zowel student als onderwijs goed worden gediend: geen malversaties van de kant van instituut of school, geen slager die behalve zijn eigen vlees keurt ook zijn eigen vakdiploma's afgeeft, een student die op het instituut voldoende vakkennis opdoet (extern getoetst) en een bredere blik van de vakdidactiek of de onderwijspraktijk krijgt dan alleen op z'n eigen school. Samen hebben school en instituut de verantwoordelijkheid om het niveau hoog te houden - waarbij zij elkaars stok achter de deur zijn.

In die figuur moet de feitelijke verantwoordelijkheid voor het beoordelen van stagiairs in de lespraktijk liggen bij de stagebegeleider op school. Die kent de kwaliteit van de gegeven lessen immers het beste. En zonder voldoende stages wordt er geen diploma afgegeven.

Die stagebegeleider moet voor die taak natuurlijk voldoende taakuren krijgen. In de lumpsum krijgen vo-scholen een smak geld om de stagebegeleiders van dergelijke uren te voorzien, maar al te vaak houden schoolbesturen dat in eigen zak. Het staat op de bank of wordt besteed aan de nieuwe schuifpui of glossy schoolgids, maar de stagebegeleider komt er bekaaid van af, en de student krijgt te vaak onvoldoende begeleiding.

Het is zinloos om naast de bevoegdheid een andere 'bekwaamheidstoets' te organiseren. De bevoegdheid IS de bekwaamheidstoets. Zijn er problemen met de kwaliteit van die toets, zoals jij stelt, dan moet daar aan worden gewerkt. En wel gezwind, en met vereende krachten. Het bewandelen van zijpaden, omwegen en sluipweggetjes ondermijnt het beroep alleen maar.

hminkema schreef op 12-11-2009 10:47

Mcdekker-delft schrijft ook: "Iemand die, wellicht al 25 jaar, bevoegd is, is daarmee niet per definitie bekwaam (meer)".

Het is ook helemaal niet de pretentie van een bevoegdheid dat iemand na 25 jaar nog bekwaam is. Als een leraar in voorkomende gevallen na 25 jaar niet bekwaam meer is, kan dat aan tal van oorzaken liggen waar een opleiding 25 jaar geleden natuurlijk geen rekening mee kon houden. Het is aan de werkgever om er voor te zorgen dat zijn werknemers op niveau blijven functioneren. Daar hebben scholing en begeleiding een belangrijke rol in. Typisch een taak die nogal wat scholen (hebben) laten liggen.

We denken toch ook niet dat een arts die 25 jaar geleden zijn bevoegdheid verwierf, na 25 jaar per se nog bekwaam is? Die beroepsgroep zorgt zelf voor permanente scholing, en disfunctioneren komt daar eerder aan de oppervlakte. Als een arts na 25 jaar onbekwaam blijkt, is er - uiteraard - niemand die dat de opleiding van 25 jaar geleden aanwrijft. Of ervoor pleit de artsenbevoegdheid dan maar op te heffen 'omdat die toch geen levenslange bekwaamheid garandeert'.

Een bevoegdheid is een *startbekwaamheid*. Een bevoegdheid garandeert dat een nieuwkomer in het beroep over voldoende vakkennis en didactische capaciteiten beschikt om zelfstandig te kunnen lesgeven zonder al te grote risico's. Daarna is het aan de nieuwkomer zelf, én aan zijn school, om de opleiding in de praktijk voort te zetten. Want als beginner ben je natuurlijk niet volleerd.

Maar hiaten in de startbekwaamheden - met name gaten in de vakkennis - worden in de lespraktijk zelden nog gedicht. Daar is het beroepsleven te druk voor, en biedt het te weinig gelegenheden én externe motivatie om die vakkennis en vakdidactische kennis op te doen. Het is daarom verstandig - en praktisch - om die startbekwaamheden te blijven koppelen aan de bevoegdheidseis, en nieuwkomers ruimschoots in staat te stellen (geld, tijd) om zo spoedig mogelijk een bevoegdheid te behalen.

Nogmaals: het ontbreekt scholen niet aan middelen om hun nieuwe docenten daartoe in staat te stellen.

	cablecrumb schreef op 12-11-2009 11:30
	Beste Ferry, Over je bekwaamheid als econoom heb ik geen oordeel (ik sta zelf meestal rood) En je bent inmiddels bevoegd, dat is mooi. Maar "eerstegraadsbevoegdheid" is echt EEN woord, zonder spatie, anders zou een "TWEEDE graadsbevoegdheid" een nog hogere stap in het leven zijn, en een "DERDE graadsbevoegdheid het ultieme streven. Groet, Peter

DuMoulin schreef op 12-11-2009 12:05

Voor kennis van en inzicht in een vak kan een academische studie, denk ik, nog wel enigszins gelden als een objectieve maat. Maar voor de postdoctorale lerarenopleidingen, waar 'portfolio's' in elkaar worden gedraaid om 'competenties' aan te tonen geldt iets heel anders.

Vandaar dat ik het nog niet zo'n gek idee vind de inspectie de mogelijkheid te geven academici die in de praktijk goed blijken te functioneren 'bekwaam' te verklaren. Wellicht helpt dat meteen bij de werving voor het onderwijs van meer academici (nu, schrik niet, nog maar tien procent).

Volgens hminkema heeft de inspectie helemaal geen verstand van goed onderwijs en kan zij daarom niet in staat worden geacht docenten te beoordelen.

Misschien heeft hminkema deels gelijk. Wel vreemd, natuurlijk. Wordt het, als hminkema gelijk heeft, geen tijd als de wiedeweerga tijd de inspectie zélf van de juiste scholing te voorzien?

HenkG schreef op 12-11-2009 13:04

Ik ben het eens met DuMoulin. Ik wil tevens ouders erop wijzen dat in verreweg de meeste gevallen van on-, onder- en andersbevoegd lesgeven geen sprake is van academici in het desbetreffende vak, maar van mensen met een (veel) lagere of een heel andere opleiding.

Staat er in 5VWO-wiskunde een academicus in de wiskunde die alleen de eenjarige leraarsopleiding mist dan is in elk geval de vakinhoudelijke kennis er, en hoeft de school hem alleen nog even in staat te stellen de eenjarige leraarsopleiding te doen.
Staat er in 5VWO een bioloog wiskunde te geven, of iemand die alleen wiskunde mag geven in de onderbouw, dan is er een groter probleem. Dan mist er ook veel vakinhoudelijke kennis, en dan is er meer nodig dan een jaartje opleiding om dat te repareren.

HenkG schreef op 12-11-2009 13:12

Ik heb daarom ook hartelijk gelachen om de VO-raad, die stelt dat "een eerstegrader natuurkunde die in de onderbouw scheikunde geeft officieel onbevoegd, maar wel degelijk bekwaam" is. Alsof dit realiteit is! Er zijn niet eens genoeg eerstegraders natuurkunde om in de bovenbouw natuurkunde te geven, laat staan in de onderbouw natuurkunde, laat staan in de onderbouw nog een ander vak erbij.

Er is dringend behoefte aan meer academici in het onderwijs, masters bij voorkeur, en voor de (in mijn optiek lage, aangezien het hooguit een jaartje betreft) drempel naar de bevoegdheid kan wat mij betreft iets verzonnen worden.

Een uitzondering maken voor iemand met de vereiste vakkennis lijkt me te rechtvaardigen. De VO-raad en anderen willen echter ook uitzonderingen (blijven) maken voor mensen zonder de vereiste vakkennis en het wordt hoog tijd daar een stokje voor te steken, in het belang van de jeugd en de gewenste kenniseconomie.

Spartuyn schreef op 12-11-2009 13:43

@ hminkema schreef op 11-11-2009 23:43
'Spartuyn kent de feiten niet, dus verzint hij ze maar.'

Maar hminkema kan niet lezen...

"Veel bevoegde docenten zijn geen goede docent."

"Komt rechtstreeks uit Spartuyns opgepoetste duim. Met het ongedefinieerde woord 'veel' tracht hij elke aanspreekbaarheid op de feiten te ontlopen."

Ik spreek hier aan de hand van ERVARING als voormalig onderwijsmanager van een middelbare schoolinstelling. Dat de kwaliteit van het onderwijsmanagement van een schoolinstelling een cruciale rol speelt bij het goed kunnen functioneren van onderwijsgevenden wordt hierbij nogal eens onderbelicht!

"Iemands bekwaamheid wordt bij de eisen van een docentschap vnl. afgemeten aan zijn pedagogische en didactische opleiding en vaardigheden."

"Totale onzin m.b.t. de universitaire lerarenopleiding. Om de universiteit als eerstegraads leraar te verlaten, moet je een vijf- of zesjarige masteropleiding afgerond hebben (vakkennis dus), gevolgd door slechts één jaar lerarenopleiding, die ook nog eens voor ruim de helft uit een stage (tegenwoordig: betaalde baan) bestaat..."

Hier kan mminkema weer niet lezen:

Heb ik zelf ook eerder beweerd; de vakkennis heb je REEDS opgedaan bij de universitaire opleiding en de aanvullende didactische bekwaamheid voor het vak bij de lerarenopleiding! Vertel mij wat ik ben zelf ooit docent Pedagogiek aan een opleiding voor MO akten (later lerarenopleiding) geweest!

Je mag je dus bevoegd docent noemen als je naast de vakinhoudelijke universitaire basisopleiding ook het onderwijskundige trajcect aan de lerarenopleiding hebt afgerond! Het verschil tussen bevoegd en onbevoegd docent zijn zit hem dus in de didactische extra vereisten waar je moet aan moet voldoen!
Het probleem bij de PABO is nu juist dat men daar te weinig met de inhoud van het onderwijs bezig is en te veel met het onderwijskundig proces...
Maar een PABO afgestudeerde is wel bevoegd, maar kan vaak niet rekenenen terwijl een afgestudeerd econoom beter kan rekenen maar niet bevoegd is...en trouwens het onderwijs niet in wil!

HenkG schreef op 12-11-2009 13:56

Nu leest u zelf niet goed, Spartuyn. U schrijft: "Het verschil tussen bevoegd en onbevoegd docent zijn zit hem dus in de didactische extra vereisten waar je moet aan moet voldoen!"

Was het maar waar dat dat het enige is. In mijn berichten direct boven de uwe ziet u dat het in de meeste gevallen ook vakkennis is waar het hem aan schort. Iemand met een tweedegraadsbevoegdheid die lesgeeft in het eerstegraadsgebied is net zo goed niet bevoegd. Die heeft massa's didactische kennis en ervaring, het probleem zit hem juist in een tekort aan vakinhoudeljke kennis.

Spartuyn schreef op 12-11-2009 14:13

"In mijn berichten direct boven de uwe ziet u dat het in de meeste gevallen ook vakkennis is waar het hem aan schort. Iemand met een tweedegraadsbevoegdheid die lesgeeft in het eerstegraadsgebied is net zo goed niet bevoegd."

Maar dat is niet de bedoeling; dat dit wel gebeurt komt door het lerarentekort.

Academici kun je moeilijker vinden voor het onderwijs...

Het nivo van het gehele onderwijs is een andere discussie!

In mijn tijd van was iemand met een MO opleiding handelswetenschappen (1e graads) een garantie voor onderwijskwaliteit.
Veel universitaire (leraren) opleidingen halen dit nivo bij lange na niet; ook 1e graders heden ten dagen heb niet meer dit nivo!
Heb toevallig mijn eigentijdse opleiding eens vergeleken met die van mijn oude docent Handelswetenschappen van de HBS. Het verschil in vakmatige vaardigheden is enorm m.n. op het gebied van rekenvaardigheid.
Tegen mijn oude docent handelswetenschappen zou ik het nog steeds flink afleggen, al weet ik natuurlijk nu wel meer van het vak bedrijfseconomie dan destijd op de middelbare school!

	HenkG schreef op 12-11-2009 14:18
	Niet alleen door het lerarentekort, ook door het feit dat het lerarentekort schoolbesturen een excuus geeft om mensen zoals uw oude docent handelswetenschappen niet aan te nemen omdat zij te hoog opgeleid, te ervaren en dus te duur zijn.

Spartuyn schreef op 12-11-2009 14:25

Veel 'oude' docenten met een MO-B opleiding zijn nu met pensioen denk ik.
Feit is dat scholen nu bestuurd worden als bedrijven en kosten georienteerd worden bestuurd!
Dit komt blijkbaar de praktijk van het onderwijs niet ten goede!

Er wordt tegenwoordig veel op onderwijsmanagement doelen afgerekend en minder op onderwijskundige doelen!

Fusies tussen onderwijsinstellingen is bv. zo'n geliefde bezigheid van die besturen!

HenkG schreef op 12-11-2009 14:39

Klopt.

Ik vind het ontzettend zorgwekkend. 47% van de studerende jongeren volgt op dit moment een HBO- of WO-opleiding, las ik onlangs. Dan is het toch diep treurig als we voor het leraarsberoep vrijwel alleen de minst getalenteerde HBO-ers (in het basisonderwijs) kunnen krijgen, of voor het voortgezet onderwijs vrijwel alleen HBO-ers en nauwelijks meer academici?

Er is een enorme groep hogeropgeleiden, en dan nog zijn daaruit niet genoeg leraren te vinden. Dan doe je echt iets fout, als "kenniseconomie".

hminkema schreef op 12-11-2009 14:41

Spartuyn, ik heb eens smakelijk gelachen om uw poging tot reactie.

1. U VERZON dat 'beel bevoegde docenten geen goede docent zijn'. U heeft geen enkel serieus feit om een dergelijke generale uitspraak op te baseren. Uw ervaring, waarvoor u zich in uw reactie maar liefst tweemaal op de borst klopt, kan dat serieuze feit niet leveren. Ik kan er mijn ervaring tegenover stellen, en dan staan we pat.

U stelt, dus u moet bewijzen. Hoe haalt u het in uw hoofd dat 'veel bevoegde docenten geen goede docent zijn'? Als u met een dergelijke ongefundeerde attitude onderwijsmanager bent geweest (geworden om welk kwestieus motief dan ook) dan hoop ik - voor mijn collega-leraren - dat u inmiddels in een andere branche werkzaam bent.

Met slecht kunnen lezen mijnerzijds heeft dit allemaal niets te maken. Rook. Wind. Foetsjie. Weg.

"Dat de kwaliteit van het onderwijsmanagement van een schoolinstelling een cruciale rol speelt bij het goed kunnen functioneren van onderwijsgevenden wordt hierbij nogal eens onderbelicht!"

Ja! Vraag vooral eens aan de leraren zelf welke kwaliteiten van dat onderwijsmanagement voor hun functioneren "cruciaal" zijn. Ik weet er wel een paar: zich zo weinig mogelijk bemoeien met het lesgeven zelf, zich zo klein mogelijk maken, dienstig zijn aan leraren, die immers het echte werk doen, en de bureaucratie drastisch terugsnoeien.

In plaats daarvan worden scholen geteisterd door bemoeizieke, uitdijende, zich verrijkende, zich 'onderwijskundig leiderschap' aanmetende, op bureaucratie terende lieden die zich - zonder vorm van opleiding of kwalificatie - 'onderwijsmanager' noemen, en die een negatieve attitude koesteren jegens de leraren van wier inzet en prestaties zij kunnen eten. Dank je feestelijk, Spartuyn. Om jouw woorden aan te halen: 'Dat wordt nogal eens onderbelicht!'.

Om mij nog eens te kunnen betichten van slecht lezen haal je de aloude divisiedrogreden van stal. Zonder x ben je niet bevoegd DUS hangt je bevoegdheid "voornamelijk af van X". Gelul natuurlijk. Als een student geen tentamenbriefje heeft voor logopedie, krijgt hij zijn diploma niet - maar het is onzin om daaruit te concluderen dat "zijn bevoegdheid voornamelijk afhangt van logopedie". Het is gewoon een van de verplichte vakonderdelen, zoals elke opleiding verplichte vakonderdelen kent.

Je hebt domweg ongelijk als je stelt dat bij de universitaire route "iemands bekwaamheid bij de eisen van een docentschap *voornamelijk* wordt afgemeten aan zijn pedagogische en didactische opleiding en vaardigheden". Die universitaire route telt 4 of 5 jaar vakstudie en 1 jaar lerarenopleiding, waarvan het grootste deel praktijkstage, en slechts een klein deel 'pedagogische en didactische vaardigheden'.

Zonder vakstudie en zonder lerarenopleiding geen bevoegdheid. Maar de vakstudie is met afstand het grootste opleidingsonderdeel. Feit. Wen er aan.

We weten allemaal dat om behoorlijk te kunnen lesgeven vakkennis cruciaal is, maar niet zaligmakend. Wie het onderwijs in wil, moet ook kennis kunnen overdragen (of afhankelijk van je ideologie: zorgen dat leerlingen kennis verwerven). En je moet behoorlijk met die leerlingen kunnen omgaan. Dat is een aparte sport, die afgestudeerde economen niet zomaar beheersen. Daarom is de postdoctorale lerarenopleiding bijzonder nuttig, wat talloze generaties studenten getuigen.

Al zijn er ook altijd studenten te vinden die menen dat ze die hele lerarenopleiding niet nodig hebben. Of ze daar gelijk in hebben, is vers twee. Ferry de Haan beweerde ook een jaar geleden dat hij die lerarenopleiding niet zag zitten. inmiddels heeft zelfs hij in dit forum al enkele malen toegegeven er het nodige te hebben geleerd.

Ik wil het hem wel eens recht in het gezicht van zijn vakdidacticus horen zeggen: 'ik heb van jou niks nuttigs geleerd, Hans; had ik allemaal ook wel in de praktijk opgepikt'. En van zijn stagebegeleider op school: 'die extra aandacht van jou, waar was dat nou voor nodig? ik kon het allang'.

Nou, Ferry, waar wacht je nog op? Vertel eens wat de reacties waren.

	Spartuyn schreef op 12-11-2009 14:42
	"Er is een enorme groep hogeropgeleiden, en dan nog zijn daaruit niet genoeg leraren te vinden. Dan doe je echt iets fout, als "kenniseconomie". In dit licht is de 'jacht op onbevoegde docent' ook bijzonder dom!

	hminkema schreef op 12-11-2009 14:43
	HenkG schreef: "Iemand met een tweedegraadsbevoegdheid die lesgeeft in het eerstegraadsgebied is net zo goed niet bevoegd." Niet 'net zo goed'. Volgens de OCW-Newspeak (ik verzin het niet, het is echt waar) heet zo iemand tegenwoordig 'benoembaar'. Op andere plekken wordt zo iemand in OCW-taal niet onbeveogd, maar 'onderbevoegd' genoemd. Noem een tafel een stoel, en je kunt er opeens op zitten.

Spartuyn schreef op 12-11-2009 14:55

@hminkema

"U stelt, dus u moet bewijzen. Hoe haalt u het in uw hoofd dat 'veel bevoegde docenten geen goede docent zijn'? Als u met een dergelijke ongefundeerde attitude onderwijsmanager bent geweest (geworden om welk kwestieus motief dan ook) dan hoop ik - voor mijn collega-leraren - dat u inmiddels in een andere branche werkzaam bent."

Veel bevoegde docenten zijn een goede docent omdat ze bevoegd zijn?

Daar is wel meer voor nodig. Veel docenten hebben gewoon moeite om in het huidge onderwijssysteem goed te functioneren. Dat heb ik uit veel gesprekken met docenten vernomen. En als onderwijsmanager spreek je met je personeel dit o.a. voor een goed personeelsbeleid maar daar zal u wel om lachen!

"Die universitaire route telt 4 of 5 jaar vakstudie en 1 jaar lerarenopleiding, waarvan het grootste deel praktijkstage, en slechts een klein deel 'pedagogische en didactische vaardigheden'."

Hiermee val je in herhaling over iets wat ik zelf al beweerd heb...!

HenkG schreef op 12-11-2009 15:08

Nee, Spartuyn. De aandacht voor het onbevoegd lesgeven (ik vind het geen 'jacht'. Niemand neemt de individuele onbevoegde docent iets kwalijk, we proberen alleen de scholen en het ministerie zover te krijgen dat ze deze individuele docent de kans geven zich te scholen. Wat nu vaak niet gebeurt omdat het aannemen van een nieuwe onbevoegde goedkoper is.)

Enfin, de aandacht voor het onbevoegd lesgeven dus, is heel hard nodig. Het onderwijs wordt niet aantrekkelijk voor universitair afgestudeerde natuurkundigen als die weten dat ze weinig kans maken op werk omdat besturen om allerlei (veelal financiele) redenen liever iemand aannemen die minder verstand heeft van natuurkunde en het overdragen daarvan.

Het onderwijs wordt niet aantrekkelijk voor universitair afgestudeerde natuurkundigen als ze weten dat ze gaan werken met mensen die van natuurkunde weinig kaas hebben gegeten, of het vak eigenlijk helemaal niet leuk vinden, omdat hun hart eigenlijk ligt bij de biologie.

Het onderwijs is om heel veel andere redenen al niet aantrekkelijk voor universitair afgestudeerde natuurkundigen. Willen wij onze slimme bovenbouwleerlingen, die een studiekeuze moeten gaan maken, kunnen bieden wat ze nodig hebben, dan hebben we die academici wel degelijk nodig. Alles wat we kunnen doen om hen het onderwijs in te lokken (en te voorkomen dat ze binnen een paar jaar weer weg zijn, zoals nu veelal gebeurt) is dan meegenomen.

Met letten op de bevoegdheden alleen zijn we er niet, maar het is wel een belangrijke stap in de goede richting.

hminkema schreef op 12-11-2009 15:38

Spartuyn, je ziet het te negatief. Er wordt niet 'gejaagd' op de onbevoegde docent. het enige dat LIA wil - en terecht - is eerlijkheid en duidelijkheid. Hoe kun je daar tegen zijn? Waarom moeten ouders per se dom worden gehouden over het feit dat een aanzienlijk deel van de leraren van wie hun kinderen les hebben, zelf geen dag zijn opgeleid in het vak dat zij aan hun kinderen uitventen? Welk honorabel doel dient dat?

De gewenste transparantie - vooralsnog louter en alleen bestaande uit duidelijkheid over hoeveel procent van de lessen op een school onbevoegd, 'onder- of andersbevoegd' en 'onbevoegd maar benoembaar' wordt gegeven - is juist een steun in de rug van nieuwkomers die bevoegd willen raken. Zoals het hoort, en zoals ook de wet-BIO voorschrijft. Zulke nieuwkomers worden op tal van scholen aan hun lot overgelaten. Ze maken zonder de nodige begeleiding hun entree in het onderwijs, ze krijgen zelden studietijd van de school, of geld om hun aanvullende opleiding van te betalen - geld dat de school in de lumpsum wél mooi opstrijkt - en moeten het risico dragen dat ze nooit een vaste aanstelling krijgen.

Het LIA-initiatief is er op gericht om juist díé categorie instromers in het beroep te steunen. Getalenteerde nieuwkomes zijn van harte welkom, maar moeten zich als ieder ander kwalificeren. Als we in het onderwijs maar alles goed vinden, Jan en Alleman voor de klas toelaten, zonder te weten wie wat kan en wie iets weet, is het hek van de dam. Dan kunnen alle bevoegde en bekwame leraren morgen hun diploma wel weggooien - er wordt toch geen prijs op gesteld, letterlijk noch figuurlijk.

Het LIA-initatief, dat Ferry meent te moeten hekelen, is juist een steun in de rug VOOR goedbedoelende, bekwame of half-bekwame toetreders, en TEGEN schoolbesturen die een loopje nemen met de kwaliteit van hun docentencorps.

Laten we elkaar geen mietje noemen: overal in Nederland worden momenteel onbekwame lieden voor de klas gezet - omdat er geen leerlingen naar huis gestuurd mogen worden. Zolang dat deel van de nieuwkomers zessen, zevens en achten uitpoept, en de leerlingen geen moord en brand schreeuwen, is het menige schoolleiding wel best, en de onwetende ouders ook.

Ik weet niet hoe het met jou zit, maar dat is *niet* mijn idee van goed onderwijs. Goed onderwijs wordt niet in de periferie gemaakt, door managers, maar in de kern, in de klas, in de interactie tussen de goedopgeleide docent en zijn leerlingen. Die kwaliteit verdient alle aandacht. De rest is bogus.

hminkema schreef op 12-11-2009 15:56

Spartuyn, ik lees dat u om de hete brij heen blijft draaien. U kunt geen feit noemen waaruit blijkt dat - zoals u stelde - veel bevoegde docenten geen goed docent zijn. In plaats daarvan schuift u mij zaken in de schoenen, in een armzalige poging uw bewijslast te ontlopen. Het zij zo. U was onderwijsmanager, en geloofde in uw heilsboodschap. Dat zal het wezen.

U concludeert dat bevoegde docenten geen goed docent zijn omdat ze in vertrouwelijke gesprekken met u meldden 'moeite te hebben om in het huidige onderwijssysteem te functioneren'. Als het niet zo'n tragische conclusie was, zou het bijna vermakelijk zijn. Het is u als onderwijsmanager misschien ontgaan, maar nogal wat leraren ergeren zich kapot aan de verslechterende werkomstandigheden. Steen des aanstoots nummero uno: de bemoeizuchtige onderwijsmanagers. Nummero duo: de steeds wisselende eisen, wensen, ideeën en modes waar ze op gezag van OCW en de OCW-gezinde managers achteraan moeten hollen. Nummero duo: de werkdruk die wordt opgevoerd door veel lesuren aan grote klassen te moeten geven, en daarbij een batterij 'extra taken' op hun bordje geschoven te krijgen die afleiden van de eigenlijke lestaak. In het PO: de kritiekloze acceptatie van 'passend onderwijs', dat vooral het schoolbudget past maar waarbij de lieve juf zelf mag uitzoeken hoe ze dyslectische, ADHD-, audiovisueel gestoorde en autistische kinderen in een klas van 30 'op maat' mag bedienen.

En als docenten daar tegenover u, beste manager, een boekje over open doen, dan zijn ze voor u 'geen goede docenten'? Ik hoop van harte dat u inmiddels emplooi heeft gevonden als tegelzetter.

Tot slot: ik zou niet in herhaling vervallen als u eindelijk eens over de brug komt en eerlijk toegeeft dat uw stelling dat de bevoegdheid 'voornamelijk' afhangt van pedagogisch-didactische eisen onzin is m.b.t. de universitaire lerarenopleiding.

Marieke2 schreef op 12-11-2009 17:50

Ik heb het nu al bij een heleboel scholen geprobeerd, maar vind alleen percentages over het aantal bevoegd gegeven lessen in totaal per school, terwijl het ook per vakgebied te vinden zou moeten zijn, volgens de introductietekst op de website. Bij 1 school kon ik klikken op 'bevoegdheden naar vakgebied', maar daar kreeg ik een lege tabel. Bij de andere scholen kon ik uberhaupt niet klikken op een optie 'bevoegdheid naar vakgebied'. Doe ik iets fout, of moeten deze gegevens nog worden aangevuld?

Spartuyn schreef op 12-11-2009 19:43

@ HenkG

"Nee, Spartuyn. De aandacht voor het onbevoegd lesgeven (ik vind het geen 'jacht'. Niemand neemt de individuele onbevoegde docent iets kwalijk, we proberen alleen de scholen en het ministerie zover te krijgen dat ze deze individuele docent de kans geven zich te scholen. Wat nu vaak niet gebeurt omdat het aannemen van een nieuwe onbevoegde goedkoper is.)"

Ik refereer hier slechts aan de titel van het artikel van Ferry Haan 'Stop jacht op onbevoegde docent'.
Ben het verder eens met uw opmerkingen!

Spartuyn schreef op 12-11-2009 19:56

@hminkema:

"Spartuyn, je ziet het te negatief. Er wordt niet 'gejaagd' op de onbevoegde docent. het enige dat LIA wil - en terecht - is eerlijkheid en duidelijkheid. Hoe kun je daar tegen zijn?

"Er is een enorme groep hogeropgeleiden, en dan nog zijn daaruit niet genoeg leraren te vinden. Dan doe je echt iets fout, als "kenniseconomie".

In het licht van bovenstaande opmerking van HenkG is de 'jacht op onbevoegde docent' ook bijzonder dom heb ik gezegd! Dit lijkt mij inderdaad zo aangezien er gewoon een gebrek is aan goede opgeleide docenten!

"Ik weet niet hoe het met jou zit, maar dat is *niet* mijn idee van goed onderwijs. Goed onderwijs wordt niet in de periferie gemaakt, door managers, maar in de kern, in de klas, in de interactie tussen de goedopgeleide docent en zijn leerlingen. Die kwaliteit verdient alle aandacht. De rest is bogus."

In de praktijk blijkt een goede onderwijsorganisatie met een bijbehorend goed personeelsbeleid essentieel te zijn voor het goed kunnen functioneren van een docent.
De functie van docent kan geen eilandje binnen een onderwijsorganisatie zijn. Ook een onderwijsketen is nooit sterker dan haar zwakste schakel!

Curacao schreef op 12-11-2009 20:02

Leraar is een beschermd beroep net als arts, notaris, etc. En terecht. Er worden dus overheidseisen gesteld aan het opleidingenonderwijs. Door twee zaken is er enigszins de klad in gekomen. Ten eerste het nijpende lerarentekort en ten tweede het falende toezicht (van de inspectie) op lerarenopleidingen (inc. de PABO's)of op de didactische component van opleidingen, alwaar de ongeschiktheid van een potentieel docent vastgesteld kan worden. Om het eerste op te lossen is men toe gaan staan dat onbevoegden (tijdelijk) het werk overnamen. Het gevolg van het tweede was dat er ook minder bekwame bevoegde docenten rondlopen. Op beide fronten zullen verbeteringen moeten worden aangebracht, maar op het ogenblik is het roeien met de riemen die we hebben. Mijn ervaring is dat onbevoegde of onderbevoegde docenten meestal te weinig in huis hebben om bijvoorbeeld aan examenklassen les te geven. Toch gebeurt dat.

JvanDeventer schreef op 12-11-2009 20:09

Ik heb met grimmig genoegen deze discussies gevolgd. Door H. Minkema werd ik erop geattendeerd hoe idioot het onderscheid bevoegd-bekwaam eigenlijk is. Waarom hebben we nu eigenlijk lerarenopleidingen? Toch zeker om leraren op te leiden? Wat een absurditeit om dan te stellen dat zo iemand wel 'bevoegd' maar niet 'bekwaam' is. Wat men bedoelt is gewoon, ZOALS BIJ ELK ANDER VAK, dat de ervaring en de fijne kneepjes met de jaren in de praktijk geleerd moeten worden. Nou, nou, moeten we daar nu zo interessant over doen met dat woord 'bekwaam'? Wat een non-discussie eigenlijk. Minkema heeft helemaal gelijk: bevoegd IS bekwaam, en verder heb je goeie en slechte leraren, net zo goed als je goeie en slechte hoveniers of doodgravers hebt. Zou je trouwens, bij een hovenierstekort, met je bevoegdheid als doodgraver ook een paar jaar als hovenier mogen werken?

Spartuyn schreef op 12-11-2009 20:23

@hminkema:

"Spartuyn, ik lees dat u om de hete brij heen blijft draaien. U kunt geen feit noemen waaruit blijkt dat - zoals u stelde - veel bevoegde docenten geen goed docent zijn."

I.p.v. om de hete brei heen te draaien probeer ik iets aan de schoolsituatie te verbeteren vandaar de geplaatste opmerking:

"Veel docenten hebben gewoon moeite om in het huidge onderwijssysteem goed te functioneren. Dat heb ik uit veel gesprekken met docenten vernomen."

Ik ben meer geinteresseerd in de feiten zoals die zich bij mij op de werkvloer aandienen!
Nieuwkomers binnen het onderwijs, bevoegd of niet, verdienen extra aandacht en zullen zichzelf nog geen goede kunnen docent kunnen noemen.
De categorie docenten met lange onderwijservaring hebben te maken met een onderwijs cultuurverandering, dit zowel kwa onderwijs inhoud als didactiek.
Niet iedere docent weet daar goed mee om te gaan. Dit heeft dan ook niets met bevoegdheid te maken.
De oudere generatie docenten 50+ met meer dan 25 onderwijservaring hebben vaak moeite het 'arbeidsritme' en hun motivatie vast te houden.
Ziekteverzuim is dan vaak het gevolg, waardoor men weer naar (onbevoegde?) invallers moet gaan zoeken.
Kortom het is te kortzichtig om de kwaliteit van het onderwijs alleen afhankelijk van onderwijsbevoegheden te zien.
Een goede onderwijsorganisatie zal de onderwijsgevenden moet kunnen coachen en begeleiden dit om zijn onderwijskskundige en vakmatige kwaliteiten op een hoog nivo te houden en te brengen. En dat is al een hele opgave voor een onderwijsorganisatie!

"En als docenten daar tegenover u, beste manager, een boekje over open doen, dan zijn ze voor u 'geen goede docenten'? Ik hoop van harte dat u inmiddels emplooi heeft gevonden als tegelzetter."

Het feit dat de 'arbeidsomstandigheden' van een onderwijsgevende bespreekbaar zijn in de onderwijs organisatie lijkt mij juist heel positief. Het is juist de bedoeling te voorkomen dat een docent afglijd naar het nivo van een 'slecht' docent!
Toch komt dit meer voor dan u durft te geloven.
Dit probleem lijkt mij van een hogere prioriteit dan de kwestie over het 'bevoegd' of onbevoegd zijn van docenten!

"Tot slot: ik zou niet in herhaling vervallen als u eindelijk eens over de brug komt en eerlijk toegeeft dat uw stelling dat de bevoegdheid 'voornamelijk' afhangt van pedagogisch-didactische eisen onzin is m.b.t. de universitaire lerarenopleiding."

Na de gevolgde universitaire vakopleiding volgt het onderwijskundige gedeelte bij de lerarenopleiding waarmee men dan bevoegd wordt tot het geven van les in het beoogde vak! Oftewel zonder het onderwijskundige gedeelte van de vervolgopleiding tot docent is men niet bevoegd tot het lesgeven!

JvanDeventer schreef op 12-11-2009 20:39

@Spartuijn: Niet iedere docent 'weet goed om te gaan' met cultuurveranderingen in het onderwijs. Nee, inderdaad, en als die 'cultuurveranderingen' neerkomen op regelrechte cultuurbarbarij hebben ze het grootste gelijk van de wereld dat ze daarmee 'niet goed kunnen omgaan'. Gelukkig zijn er nog mensen die zich gewoon schamen voor het geven van non-onderwijs.
Als ik ook nog een persoonlijke duit in het zakje mag doen: toen ik mijn intrede in het onderwijs deed hadden die 'cultuurveranderingen' al voor het overgrote deel hun beslag gehad. Zelfs als onervaren docent vond ik het studiehuis, leren leren, en leerlingen die elkaar de stof uitleggen onder het genot van een Red Bull en een antwoordenvel weerzinwekkende zaken. Zelfs toen 'kon ik er niet goed mee omgaan'. Ik heb dat goed verborgen weten te houden zodat ik niet door de 'onderwijsmanager' van dienst kon worden ontslagen, maar waanzin was het en waanzin is het nog steeds.

Spartuyn schreef op 12-11-2009 20:51

JvanDeventer

"Nee, inderdaad, en als die 'cultuurveranderingen' neerkomen op regelrechte cultuurbarbarij hebben ze het grootste gelijk van de wereld dat ze daarmee 'niet goed kunnen omgaan'."

Met cultuurbarbarij houdt iedere redelijkheid op en dat is dat meestal het begin van het einde...
Maar dit soort van 'cultuurveranderingen' heb ik niet op het oog; met het studiehuis hadden trouwen veel onderwijsinstellingen bezwaren en nog steeds...

"Ik heb dat goed verborgen weten te houden zodat ik niet door de 'onderwijsmanager' van dienst kon worden ontslagen, maar waanzin was het en waanzin is het nog steeds."

Er bestaat dus nogal wat verborgen leed onder docenten. De situatie is in feite nog ernstiger...
Bepaald dus geen optimale werkomstandigheden voor een bevoegde docent om goed zijn werk te kunnen doen!
Het coachen en begeleiden van docenten mag niet een 'aanpassingsproces' betekenen...
Dan verander je trouwens niets, want dit betekent gewoon een schijnaanpassing en werkt alleen maar negatief uit!

	sprankelbekje2 schreef op 13-11-2009 09:14
	geen enkel mens heeft het recht te claimen bevoegd te zijn een ander iets te leren een ander iets leren is een privilege slechts de gene die iets wenst te leren kan beoordelen of deze persoon hem/haar iets leert. eenieder die denkt dat mensen iets kunnen leren onder dwang zoals gebeurt in ons onderwijssysteem zou wat mij betreft onmiddellijk dienen te worden ontslagen

hminkema schreef op 13-11-2009 09:41

Geen enkel mens heeft het recht te claimen bevoegd te zijn een ander van een kwaal te genezen.
Een ander van een kwaal genezen is een privilege.
Slechts degene die wenst te genezen kan beoordelen of deze persoon hem/haar daadwerkelijk geneest.

Eenieder die denkt dat mensen kunnen genezen onder dwang - zoals wel gebeurt in onze medische sector - zou wat mij betreft onmiddellijk dienen te worden ontslagen.

(Sorry voor al die hoofdletters en de interpunctie; ik hoop dat dit het lezen stoort.)

sprankelbekje2 schreef op 13-11-2009 09:59

ow...jij stelt min of meer dat een leerling een patient is die moet worden genezen van het gebrek aan kennis

ik zie dat geheel anders

een jong mens is niet ziek
in tegendeel
die wíl leren

het schrijnende is juist dat die wil vakkundig om zeep geholpen wordt door ons machinale onderwijs systeem

min of meer beweer je dat een repressief onderwijssysteem een noodzakelijk kwaad is wat een mens voor zijn/haar eigen bestwil zou moeten ondergaan
Ik ben het daar niet mee eens
ik heb zo'n 20 jaar op scholen gezeten en het enige nut daarvan was dat ik nu een beetje kan schrijven
de rest was nutteloze kul
vooral veel herhalingsoefeningen waar ik nooit iets aan gehad heb.
99,4 % van alle kennis die ik heb heb ik zelf moeten vergaren.
En het erge is dat zo'n 90% daarvan vergaard is sinds ik school heb verlaten terwijl oik op school echt smachtte naar kennis. Alleen ik kreeg daar de tijd niet voor... ik moest leren, huiswerk doen, op de gang staan, me druk maken over mijn raport, ruzie maken met leerkrachten, ruzie maken met ouders die klaagden omdat leerkrachten klaagden dat ik ruzie met ze maakte

- Sprankelbekje is nu 35 jaar oud en heeft nog steeds hetzelfde idee over school als de eerste dag dat ie naar de kleuterschool moest: Niemand heeft het recht mij te dwingen iets te doen dat ik niet wens te doen

hminkema schreef op 13-11-2009 10:13

Nee, sprankelbekje, dat stel ik niet min, en ook niet meer. Ik stel dat helemaal niet. Wat jij in mijn schoenen schuift, schuif ik er dus weer uit. Inclusief het zinnetje met 'min of meer beweer je dat', en dan volgt er iets dat ik evenmin beweerd heb.

Zo leerde ik op school verplicht over de stromandrogreden. Als ik jou was, zou ik er maar héél hard voor zorgen dat ik dat lesje geheel vrijwillig en zonder verplichtingen kon bijwonen.

Dan de vergelijking. Wie A vergelijkt met B, impliceert niet dat A en B op alle aspecten, of zelfs maar de meeste, vergelijkbaar zijn. Ook dat heb ik verplicht op school moeten leren. Fijn, want het is nog waar ook.

Een vergelijking vraagt aandacht voor in de context relevante overeenkomsten en verschillen. Zo'n overeenkomst tussen leraren en artsen is dat beide beroepsbeoefenaars bijzondere gaven hebben die je met wat goede wil kunt opvatten als 'privileges'. Maar het saillante verschil is dat het onjuist is daaruit af te leiden dat deze beroepsbeoefenaars geen 'bevoegdheid' zouden kunnen claimen. Of althans de leraar niet (wat jij beweert).

Voor de minder goede verstaander wil ik het allemaal nog wel een keer uitleggen. Dat zou me een privilege zijn.

Maar je moet dat natuurlijk wél willen. Anders houdt het op.

	guusje40 schreef op 13-11-2009 11:08
	Nederland is uit de recessie. Jonge,academisch opgeleide, bekwame, al dan niet bevoegde onderwijsgevenden zien weer mogelijkheden op de arbeidsmarkt BUITEN het onderwijs. Want ze zijn het gezever meer dan zat (zie hierboven of loop een willekeurige lerarenkamer binnen). Ben ook errug benieuwd hoelang Ferry Haan het nog volhoudt in het onderwijs

sprankelbekje2 schreef op 13-11-2009 11:20

bedankt voor de humor
artsen zijn mensen die anderen genezen en daarvoor moeten leren
leraren (vaak hele aardige sociaal bewogen mensen) hebben moeten leren voor de klas te staan
hun kennis overdragen doen ze zelden.
dat is hun taak ook niet. Stel jij bent geschiedenisleraar die een expert is over de relatie tussen het hetititische rijk en de egyptenaren rond de warrige tijd van amonhoteb. Dan ga je die kennis niet aan je leerlingen doorgeven. Je gaat ze vertellen wat een overheid besloten heeft dat je moet leren. Je gaat leren over zaken als het feminisme in de 20e eeuw of Culturele revolutie onder Mao in China.
Maar jij weet daar net zo goed als je leerlingen geen donder van af. Jij moet zelf aan de studie om de schijn op te houden dat je het wél weet.
Absurd!
Onderwijs moet al vanaf het begin een universitair niveau hebben.
OF denk je dat kinderen dom zijn?

Een maat van mij is per ongeluk in educatie gerold doordat hij iets wist van plantjes.
Hij heeft het binnen een half jaar voor elkaar gekregen kinderen dingen te leren over kevertjes dat jij en ik nog steeds niet weten. Puur omdat zijn idee was dat een kind een mens is die je alles kunt leren mits je een goede methode hebt het uit te leggen.

Of weet jij het verschil tussen een loopkever en een zandloopkever?

Uiteraard is hij nu werkeloos omdat de gemeente hier bij icesave spaarde op zoiets
Hij is nu vervangen door iemand van de sociale werkplaats (geen grapje)

Zo gaan we hier met onze mensen om.

PietPietersen schreef op 13-11-2009 15:03

@HMinkema

===
Vertel eens, Piet Pietersen, wat zijn jouw feitelijke ervaringen met Engelse taalkundigen die Nederlands geven, en biologen die scheikunde geven?

Of sla je hier maar een slag naar?

Let wel: het is niet de vraag of *er biologen zijn* die dat kunnen, niet eens de vraag of *de meeste* biologen dat zouden kunnen. Omdat alle leerlingen een goede scheikundeleraar verdienen - en iedere leerling elk jaar van één scheikundeleraar afhankelijk is voor zijn vakonderwijs - moeten in jouw voorstel *alle* biologen daar net zo goed toe in staat zijn als de echte scheikundedocenten.

Ik geloof er geen snars van dat we een feitelijke basis hebben om te stellen dat biologen net zo goed scheikunde kunnen geven of Engelse taalkundigen net zo goed Nederlands. Wie zoiets 'zomaar' stelt, miskent het eminente belang van vakkennis en het ambachtelijk lesgeven in een bepaald vak (de vakdidactiek).

Het is al een gotspe dat OCW bij zulke biologen en Engels taalkundigen niet spreekt van onbevoegden, maar van 'benoembaren' en 'andersbevoegden'. Noem een tafel een stoel, en je kunt er opeens op zitten. Het zijn toch allebei meubels?

Een Engelse taalkundige die net zo goed Nederlands meent te kunnen geven, moet gewoon een bevoegdheid Nederlands halen. Dan blijkt vanzelf wel of hij/zij zichzelf juist inschat. We gaan niet omwille van het lerarentekort schipperen met de bekwaamheidseisen; dat is de dood in de pot.

Als we de echte, bekwame & bevoegde leraren uit het onderwijs willen wegjagen, is het bagatelliseren van hun vakkennis en diploma een uitstekende manier. Zet de deur maar wijd open voor goedbedoelende beunhazen, en je krijgt vanzelf de onderwijssector die niemand wenst. Waardoor onderwijs over de grens floreert, het particulier onderwijs floreert, en mensen maar weer thuisonderwijs gaan geven omdat ze hun kinderen niet meer aan het publieke onderwijs durven toevertrouwen.
===

Ik denk dat je mij hier gedeeltelijk verkeerd hebt begrepen.
Mijn punt was hier voornamelijk dat ik het minder erg vind dat een universitair opgeleide ingenieur wiskunde en natuurkunde geeft aan een v.w.o.6-klas (afhankelijk van zijn specialisatie) dan iemand die aan het h.b.o. wis en natuurkunde heeft gestudeerd (als die studie zou bestaan).

Verder zie ik dat als een noodmiddel op het moment dat er echt een tekort is en moet er wat mij betreft naar gestreefd worden dat zoveel mogelijk wiskunde wordt gegeven door wiskundigen, natuurkunde door natuurkundigen.
Ik gaf hierboven de minimumnormen aan, niet de streefnormen.

Het is overigens in Vlaanderen heel normaal dat leraren lesgeven zoals ik hierboven beschreef, dit uiteraard na nog een ULO te hebben gevolgd na hun master.

PietPietersen schreef op 13-11-2009 15:11

===

PietPietersen, in je laatste alinea wijs je er zelf op dat het niveau van universitaire diploma's is afgenomen. Geen wonder natuurlijk: tot in de jaren tachtig had de opleiding tot doctorandus een studieduur van 5,5 of 6,5 jaar. Die is door Pais (VVD-minister van Onderwijs) ingekort tot 4 jaar. Natuurlijk levert dat een niveauverlaging op. Dat ligt niet aan de universiteiten of aan de studenten, maar aan de kortere studieduur.

Tot zover de verklaring. Nu over de consequenties.

Misschien was het vroeger zo dat een bioloog na 6 jaar studie over voldoende scheikundige kennis beschikte om les te geven in het vwo. Of dat een Engels taalkundige over voldoende bagage beschikte om Nederlands te geven in havo en vwo. (Bij dergelijke aannames heb ik ook mijn twijfels). Maar tegenwoordig, met die ook door jou toegegeven lagere niveaus en de verkorte studieduur kun je daar absoluut geen staat op maken. Hebben alle Engels taalkundigen soms genoeg kennis van de volgende vakonderdelen om morgen 'bekwaam' docent Nederlands te spelen?
- schrijfprocessen en schrijfonderwijs?
- leesprocessen en leesonderwijs?
- diagnose en remediëring van problemen van moedertaalsprekers?
- Nederlands fictie- en literatuuronderwijs?
- Nederlandse taalkunde, synchroon en diachroon?
- onderwijs in mondelinge taalvaardigheid?
- tradities en problemen in de Nederlandse vakdidactiek?
- toetsvormen voor taalvaardigheid, taalkunde en literatuur?
- eisen en regelingen t.a.v. te behalen niveaus, ook met het oog op beroep en vervolgopleiding?

Zo'n lijstje kun je voor elk vak opstellen. Ook voor de bioloog die wiskunde of scheikunde wil bijbeunen.

Het 'opdoen in de praktijk' is tot op zekere hoogte mogelijk, maar komt jarenlang neer op de spreekwoordelijke bladzijden die je je leerlingen voorblijft, en kopieergedrag van praktijken in je sectie. Van een vakdocent mag (aanzienlijk) meer worden verwacht: een degelijke kennisbasis, ruimschoots boven de stof, en een brede blik t.a.v. didactische mogelijkheden. Een ander vak doe je er echt niet 'zomaar even bij'. Zelfs *binnen* een enkel schoolvak blijven goede docenten nooit uitgeleerd.

En laten we wel wezen: onze leerlingen verdienen *goede* docenten. Als we ons per se een kenniseconomie willen aanmatigen, helemaal.
===

Ik ben het hier helemaal mee eens.
Ik wist overigens niet dat je vroeger standaard 5,5-6,5 jaar moest studeren voor je bul (meer toelichting?), wel had ik door dat 4 jaar erg kort is aangezien in Vlaanderen de meeste opleidingen langer duren dan in Nederland (de meeste universitaire opleidingen duren 5 jaar, de opleiding tot arts duurt 7 jaar waarvan 5 studiejaren volledig theoretisch zijn).
Ik vind 5 jaar al te kort voor sommigen opleidingen (ingenieur bijvoorbeeld).
Tja, blijkbaar hebben onze overheden niet meer over voor onderwijs.

ant2 schreef op 13-11-2009 18:37

Twintig jaar geleden stond ik als docente voor een tweede klas gymnasium. Het werd mij al snel duidelijk dat ik als docente, via de HAVO en HBO-lerarenopleiding, deze (veelal briljante leerlingen) weliswaar voor was qua leeftijd en vakkennis, maar dat deze leerlingen op een hoger denkniveau functioneerden. Ik ben zo eerlijk om dat toe te geven. In het VWO horen universitair opgeleide docenten, punt uit.

	PietPietersen schreef op 14-11-2009 00:01
	Ik wou dat er meer mensen als jij waren ant2.

Marrr schreef op 14-11-2009 01:07

Ze zijn er! Een vriend van me werd gevraagd Grieks te gaan geven in klas 2, want dat vak had hij immers ooit zelf op de middelbare school gevolgd (niet eens tot en met het eindexamen, meen ik, maar dat zou ik bij 'm moeten navragen). Hij deed dat een jaar lang, vond het leuk om eens een ander vak te geven, maar gaf na dat jaar toch bij de schoolleiding aan dat hij het niet verantwoord vond. Hij vond het niet verantwoord om leerlingen een vak bij te laten brengen door een docent die net 1 hoofdstuk voorloopt op de klas, geen vragen kan beantwoorden die verder gaan dan dat hoofdstuk, er nooit iets omheen kan vertellen om het interessant te maken, enz.
Hij had gelijk, maar hij had het makkelijk kunnen verzwijgen. Er had geen haan naar gekraaid. Het tekent zijn verantwoordelijkheidsbesef dat hij het aangaf.

pvdhorst schreef op 14-11-2009 11:57

In de krant van zaterdag 14 november 2009 wordt pagina 9 in de rubriek "ondertussen" beweerd dat: vroeger studenten met een universitaire opleiding auotmatisch een onderwijsbevoegheid kregen.
Dat is absoluut onjuist, toen ik 38 jaar geleden afstuurde heb ik algemene onderwijs didactiek en vakdidaktiek moeten volgen om mijn bevoegdheid als leraar scheikunde te verkrijgen.
Met heb daarbij ook een flink aantal uren moeten hospiteren.

Bovenstaande ondergraaft het stukje met de titel "lerarenveragering".
Ik zou graag willen dat een en ande wordt gecorriceerd.
Peter van der Horst (eerste graads bevoegd docent scheikunde)

	RichardKoopman schreef op 14-11-2009 15:41
	@ A Stuyt Mooie bijdrage!

	ant2 schreef op 15-11-2009 00:26
	Als de docenten uit mijn eigen middelbare schooltijd (1976-1981), eerstegraders, MO-A, MO-B, die hun vak tot in de puntjes beheersten, beoordeeld zouden worden volgens de nu geldende normen, competenties, POP, PAP, 360-graden-feedbackprotocollen enz. zouden ze allemaal afgeserveerd worden. Dat is wat er is gebeurd...

PietPietersen schreef op 15-11-2009 02:27

@Marr

Ik maakte de bovenstaande opmerking niet alleen omdat ant het zelf niet aanvaardt om als HBO-er les te geven aan VWO-ers (en ja, op een goed gymnasium zijn ze vaak nog iets slimmer gezien de strengere selectie), ik vond het ook mooi dat zij voor zichzelf kan onderkennen dat die kinderen, die immers veel jonger en minder ervaren zijn, een hoger denkniveau hebben.
Fijn ook dat ant2 hier nog een waarschuwing geeft voor wat er gebeurt. Nu wist ik wel dat er veel problemen zijn binnen het onderwijs maar dat bekwame leraren afgeserveerd kunnen worden omdat ze aan minder belangrijke zachte competentie niet voldoen (of omdat ze te tegendraads zijn en nog op de 'ouderwetse' manier les willen geven en wat extra stof aanbieden enz.?)2...

Spartuyn schreef op 15-11-2009 20:13

"Als de docenten uit mijn eigen middelbare schooltijd (1976-1981), eerstegraders, MO-A, MO-B, die hun vak tot in de puntjes beheersten, beoordeeld zouden worden volgens de nu geldende normen, competenties, POP, PAP, 360-graden-feedbackprotocollen enz. zouden ze allemaal afgeserveerd worden."

In de jaren '70 was een docent met een MO opleiding handelswetenschappen (1e graads) een garantie voor onderwijskwaliteit.
Veel universitaire (leraren) opleidingen halen deze onderwijkwaliteit bij lange na niet.
Heb toevallig mijn (2e fase) economiestudie eens vergeleken met de studievereisten van mijn voormalig docent MO handelswetenschappen van de HBS. Het verschil in vakmatige vaardigheden is enorm m.n. op het gebied van rekenvaardigheid!
Tegen mijn oude docent MO handelswetenschappen zou ik het nog steeds flink afleggen...

hminkema schreef op 15-11-2009 23:30

@Spartuyn: De voormalige MO-B-opleiding, die de eerstegraads lesbevoegdheid opleverde, was dan ook lang, zwaar en in hoofdzaak vakinhoudelijk. Het was voor veel leraren in het VO het sluitstuk na een jarenlange studie voor MO-A en daarna (in de avonduren) MO-B, in veel gevallen nog voorafgegaan door de opleiding tot leraar basisonderwijs.

In de MO-B-opleidingen gaven overigens veel universitair docenten les. Veel van mijn oudere collega's, die hun bevoegdheid danken aan de MO-B-akte, kijken met genoegen terug op deze vakinhoudelijke opleiding, ondanks lengte en zwaarte.

Tekenend is ook dat schooldirecteuren (rectoren) in die tijd nog hechtten aan het behalen van een bevoegdheid. On(der)bevoegd lesgeven kwam ook al voor, maar de betreffende docenten werden wél door de baas aangezet om zo snel mogelijk bevoegd te geraken. Anders was je je baan niet zeker.

Kom daar nu eens om, nu schoolleiders volstrekt carte blanche hebben om wie dan ook aan te stellen en te laten lesgeven voor welk vak dan ook, op welk niveau dan ook.

Een prachtige manier om het feitelijke lerarentekort te maskeren, en de consequenties voor de onderwijskwaliteit onder de pet te houden. Veel ouders vinden het ook wel best, zolang er maar iemand voor de klas staat die Jantjes gang naar het diploma maar niet in de weg staat.

JvanDeventer schreef op 16-11-2009 00:18

Ferry Haan vraagt zich af waarom www.bekwaam.nl niet bestaat. Ja, gek eigenlijk, want dergelijke websites bestaan allang voor andere beroepen. Ik denk aan www.lekkerepannekoeken.nl naast www.beregoed.nl of www.goedadvies.nl of www.debesteoccasions.nl of www.stoutemeisjes.nl.
Dat heet gewoon adverteren en dergelijke sites zijn gewoon de Gouden Gids.
De reden dat een dergelijke site van overheidswege niet wordt ondersteund is dat niemand op een eenduidige manier kan zeggen wat 'bekwaam' is. Niemand? Nu ja, wijlen Wim Kan wist het wel.