De ontkennende elite

Vaak verdenk ik hem ervan dat hij eigenlijk zou willen zeggen: ik ben hier de enige intellectueel. Ik vind dat een beetje raar, want wat bedoelt hij daar nu precies mee? Dat hij in zijn levensonderhoud voorziet door stukjes te schrijven voor diverse kranten en tijdschriften, waarin hij succesvol zijn persoonlijke belevenissen en gevoelens centraal stelt en af en toe koppelt aan min of meer actuele thema’s? Dat hij weldenkend is? Dat hij boven de massa uitsteekt qua intellect en verfijnde denkbeelden? Dat hij, zoals ik hem wel eens heb horen jokken, een boek per dag leest?

 De laatste tijd profileert mijn vriend zich vooral als intellectueel, door aan te geven wat de verschillen zijn tussen hem en mij, als het op schrijven aankomt. Jij, zo zei hij enigszins pedant en paternalistisch, schrijft anders dan ik. En met anders bedoelde hij niet neutraal ‘anders’ maar minder goed qua toonzetting. Je stukken zijn fel, roepen veel reacties op, veel meer dan die van mij. Het grootste aantal reacties dat ik ooit heb gehad, zo vertelde hij trots, is zeven. Hij concludeerde daaruit dat hij dus de beste stukken schreef, want als je er meer dan zeven reacties krijgt, dan moet het wel zo zijn dat je opinie ook door niet-intellectuelen gelezen wordt. Dat was volgens hem een slechte zaak.

Kamp

Wanneer je je bezighoudt met kwesties als gescheiden inburgering, multiculturalisme of islamisering en je krijgt daar veelal negatieve en ook soms een aantal positieve reacties op, dan is het gedaan met je positie als intellectueel, zo probeerde hij me duidelijk te maken. Wanneer je af en toe een opiniestuk schrijft, samen met iemand die als conservatief bekend staat, kom je in felle discussies terecht die ook door rechtse niet-intellectuelen, ja zelfs door populisten, worden gevoerd. Dan kom je in een kamp terecht, in mijn geval doelt hij op het rechtse kamp, en dat is het begin van het einde, wist hij. Zijn conclusie was dus, dat ik niet meer was dan een pamflettist, terwijl hij als intellectueel de meer verfijnde, persoonlijke en diepgaandere stukken met eeuwigheidswaarde schreef.

Jij bent meer praktisch politiek en ik ben meer beschouwend, voegde hij er aan toe. Hij vond het maar vreemd dat ik overheidsrapporten, Kamerhandelingen en bestuursnotities daadwerkelijk lees, als ik daar een mening over vorm. Alsof praktisch en politiek twee zaken zijn waar je je als beschaafd mens verre van dient te houden, omdat je beschaving daarmee gestaag afbrokkelt. Ik hoorde hem aan, mijn intellectuele vriend, en zag hoe hij zichzelf liet vollopen met wijn waardoor zijn woorden en oordelen, hoewel steeds persoonlijker en venijniger, aan kracht inboetten omdat ze steeds minder gearticuleerd en gepaard aan steeds grotere schunnigheden zijn mond verlieten.

Maat houden met drank

Ik bedacht dat het probleem van mensen die zich intellectueel en weldenkend achten toch vooral is dat zij vaak trots zijn op de zaken die zij niet kunnen: maathouden met drank op de momenten dat je scherp moet zijn, autorijden, plekken of mensen in Nederland buiten Amsterdam waarderen, reacties ontlokken met je stukken, stelling nemen in kwesties die er ook voor niet-intellectuelen toe doen, politiek bedrijven, van negen tot vijf werken voor een baas, je op de hoogte stellen van wat er op lokaal bestuurlijk niveau gebeurt en daar een mening over vormen, de vijand herkennen, benoemen en bestrijden, iets schrijven dat pijn doet en ergernis opwekt.

Mijn intellectuele vriend heeft gelijk, althans hij verwoordt precies wat in zijn kringen wordt gedacht over columnisten die zich met zaken als gescheiden inburgering en islamisering bezighouden.

Ontkennen

Dat verwijt krijgt ook de Amerikaanse publicist en literair criticus Bruce Bawer die in zijn nieuwe boek Surrender. Appeasing Islam, Sacrificing Freedom laat zien hoe de weldenkende elite in de VS en Europa ontkent dat er ook maar enig probleem is met de islam of islamisering. Bawer beschrijft gedetailleerd wat er gebeurt als de intellectuele elite, waar de meeste schrijvers en denkers toe gerekend willen worden, die problemen en dreigingen als niet bestaand terzijde schuift.

Dan krijg je, zoals in Nederland, een adoratie van de omstreden mede-intellectueel Tariq Ramadan, die door de gemeente Rotterdam flink betaald wordt als bruggenbouwer en adviseur. Dan krijg je gescheiden zitplaatsen voor mannen en vrouwen in gesubsidieerde theaters of meer dan een ton subsidie voor websites voor zeven moskeen omdat het publiek geen goed beeld van die moskeen zou hebben. Dan wordt iedereen, die daar iets van zegt, uit het clubje der weldenkenden geschoven en tot de Wilders-aanhangers, populisten en pamflettisten gerekend.

'Speeltje van Wilders'

Hoewel, in de VS, is dat aan het veranderen. Nota bene in de New York Times, bepaald geen krant die er om bekend staat islamkritisch te zijn, wordt een recensie van Bawers boek als volgt afgesloten. ‘Bawer is onweerlegbaar correct en dat feit is gewoon angstaanjagend’. In Nederland zijn de weldenkende mensen nog niet zo ver. Zij verwijzen triomfantelijk naar het afnemende moskeebezoek en geven daarmee aan dat al die commotie over de islam of over islamisering, alleen maar misbaar maken is om niets, een speeltje van Wilders en zijn kompanen. Waarschijnlijk weten zij niet dat terroristen die door de islam zijn geïnspireerd, volgens een  studie van MI5 helemaal geen vrome moskeebezoekers zijn. Ze bidden nauwelijks, drinken veel en weten alleen de basiszaken van hun geloof. Een beetje dus zoals je kennelijk moet zijn als je in Nederland tot de weldenkende intellectuelen gerekend wilt worden.