Paus voor laatste keer naar Israel

Een paus die voet aan de grond zet in het Midden-Oosten, is dat nieuws?
Voor Nederland nauwelijks: traditionele rooms-katholieken heb je daar zowat niet meer en voor zover er nog lidmaten van die confessie zijn laten die zich vooral kennen door hun ongehoorzaamheid.

Oneens
Er is een paus, maar zij zijn het in zowat alles met hem oneens. Ook twisten zij uitgelaten over het blijkbaar gegeven gezag van zo’n paus. De foto’s van bedremmelde regeringsleiders of zweterige oud-regeringsleiders, op beleefdheidsbezoek bij de paus, die soms zelfs in Nederland de krant halen, maken er vooral een koddige indruk. Zij zijn bevrijd, de Nederlanders, zeker ook van het buitenland. En zij hebben, dat is bekend, altijd gelijk.

Elders in de wereld wordt er wat minder ontspannen gekeken naar de tocht die paus Benedictus XVI gisteren begonnen is. Hij kwam ’s middags aan in Amman, Jordanië, vandaag trekt hij de door de geschiedenissen van verschillende godsdiensten beladen heuvels op de oostelijke oever van de Dode Zee in en vanaf morgen doet hij Israël en kleine stukjes Palestina.

’t Is voor de derde keer dat een man in zijn functie die contreien aandoet – als we even afzien van zijn allervroegste voorgangers, die nog niet eens wisten dat zij paus waren.

Vertellen
In 1964 ging paus Paulus VI die kant uit; die kon nog niet vertellen waar hij precies heen ging, want het Vaticaan had toentertijd Israël nog niet erkend. Kat uit de boom kijken, je wist het niet, er stonden veel belangen op het spel en de liturgie van de moederkerk was nog openlijk antisemitisch.

Dat weerhield de uitverkoren kerkvorst er niet van zelf de pelgrimage te maken. Terwijl hij erin slaagde enkele dagen lang de naam ‘Israël’ niet te bezigen, bleef hij zoveel mogelijk onder zijn geloofsgenoten. Niks heibel om heiligdommen: de heiligdommen die hij aandeed waren van de christenen.

Dat was in het jaar 2000, toen Johannes Paulus II op bezoek ging, al een stuk anders. Die was toentertijd al wereldberoemd én onverstaanbaar, dus zijn bewogen stilstaan bij de berg Sinaï, in Bethleheen in Jeruzalem vond iedereen geweldig. Wat hij er zelf van vond was een kwestie van gokken.

Belezen
Maar nu, nu gaat er een vitale Duitse theoloog naar het Heilige Land, een geleerde man, belezen en uitgesproken. Die heeft er de afgelopen jaren geen geheim van gemaakt, dat hij zijn baan niet ziet als uitnodiging om vage, zoetsappige praatjes te verspreiden en met iedereen bevriend te raken.

Nee, vanaf het begin van zijn loopbaan als theoloog heeft hij het debat gezocht, belijdend, beslist.

Holocaustmuseum
Die zekerheid zie je nu terug aan zijn programma: hij gaat niet naar het museum van de holocaust, omdat de wijze waarop zijn collega van gedurende de oorlogsjaren daar wordt afgeschilderd hem niet aanstaat. Zo zijn er nog wat onoplosbare twistpunten. Daar gaan de theologen niet tijdig uitkomen.

Iedere godsdienst of afsplitsing daarvan meent de ononderhandelbare waarheid te kennen. Dat is niet alleen logisch, het zou theologisch ook onverstandig zijn dat te relativeren. Benedictus XVI spreekt de komende dagen ruim dertig keer. In een land dat tot op de vierkante meter verdeeld is. Maar verdeeldheid erkent hij niet.

Het wordt, gok ik, een historische pelgrimage. De laatste, van een paus derwaarts.