Failliet zonder noodfonds

De politieman verweet in de Volkskrant de Nederlandse parlementariërs dat zij een stelletje onbekookte herrieschoppers zijn, die verkiezingsoverwinningen zien gloren zodra het over problemen met islamitische immigranten of hun kinderen gaat. En Trouw had vastgesteld, dat nergens ter wereld zo onbekommerd en schaamteloos tekeer kan worden gegaan over mensen die zich in de openbaarheid bewegen als op Nederlandse weblogs.

De commissaris vond het geklier van een stelletje Marokkaanse jongelui bij hem in de stad weliswaar vervelend, maar niet iets om zo’n ophef over te maken. Daar dacht een aantal leden van onze Tweede Kamer anders over. Zij sloegen na het bericht uit de regio meteen groot alarm en duwden mekaar opzij om nóg pittiger woorden te kunnen gebruiken dan hun voorgangers. Een relletje op de bus werd binnen enkele uren een kwestie die de stabiliteit van de natie in gevaar leek te hebben gebracht. Opgeblazen geraas, vond de commissaris in beduidend ambtelijker bewoordingen, bedoeld om politiek garen te spinnen bij de nationale onvrede.

Die man had natuurlijk het grootste gelijk van de wereld – en hij werd op zijn wenken bediend. Want nog was de krant waarin hij zijn visie ontvouwde niet bezorgd, of daar waren zij, diezelfde Kamerleden, om hem van repliek te dienen. Zij verkondigden om het hardst dat wij zo niet met elkaar omgaan in dit land en dat het een politieman niet past zich met de volksvertegenwoordiging te bemoeien. Het op je strepen gaan staan heeft als volkssport in Nederland het korfbal reeds geruime tijd geleden van de eerste plaats verdrongen. Mochten er ooit wereldkampioenschappen sur place stampvoeten worden georganiseerd, dan kan iedere straat in het land met het voetbal-oranje worden opgetuigd: wij winnen.   

Slijpsteen

Ook Dominique Weesie, de geestelijk vader van de website voor verwarde opstandigen en armzalige figuren die verongelijktheid over hun eigen falen vertalen in razernij over mensen die wel wat van hun leven proberen te maken, was er als de pieten bij om commentaar te leveren op de comparatieve antropologische bevindingen van Trouw. ‘Ik vind Balkenende ook een lul’, onthulde hij in Trouw, ‘dat mag ik zeggen ook.’

De verslaggever van de ‘slijpsteen voor de geest’ noteerde het vlijtig, want die is er intussen ook van doordrongen dat als je idioten niet laat uitpraten of niet woordelijk citeert, je eigenlijk censuur pleegt.

Ik zou zeggen: doe dat dan maar, vinger op de delete-knop.

En ik niet alleen, want eenieder kan vanachter zijn bureau, mits hij aangelogd is, zelf vaststellen dat op geen enkele website van welke enigszins serieuze krant waar ook ter wereld ook maar een begin van de spontane uitbarstingen te lezen valt die men in veelvoud kan aantreffen op de sites van Nederlandse kranten. Ook de kwaliteitskranten: de site van deze krant is er helaas geen uitzondering op.

Joodse buren

En altijd anoniem natuurlijk – of onder het slag kinderachtige pseudoniemen dat de intellectuele ravage in de hoofden van de auteurs ervan net zo pijnlijk overtuigend demonstreert als de eigenzinnige stijl en spelling waarin zij gesteld zijn.

Ook dat duidt op een continuïteit in de Nederlandse geschiedenis waar je je kapot voor dient te schamen: één blik op de anonieme kwitanties die tijdens de Duitse bezetting werden uitgeschreven voor Nederlanders die gretig een daalder bijverdienden door hun Joodse buren erbij te lappen en die in het Joods Historisch Museum te bewonderen zijn, verheldert in welke traditie van misselijkmakende lafheid de boze bloggers staan.

Nederlanders, een volk van verklikkers en stiekeme schelders, die nog te benauwd zijn om onder hun eigen naam uit te komen voor hun zieke opvattingen.

Maar zij staan niet alleen, want zoals het toentertijd de ambtenaren waren die niet doorvroegen, zijn het nu de webmasters die niet ingrijpen en die keer op keer aankomen met het weeë verweer dat anonimiteit, ook bij het uitschelden, belasteren en beledigen van mensen wier naam en positie wél bekend zijn, ‘nu eenmaal bij het internet’ hoort.

Leiders

Bij de Nederlandse versie van de blogosfeer, bedoelen zij, bij de Nederlandse taakopvatting van het beheren daarvan. Niemand is daar immers verantwoordelijk voor wat hij zegt of doet. Verantwoordelijk zijn alleen ‘de leiders’, waaraan het tegelijkertijd zo lelijk heet te ontbreken.

En, inderdaad: daar ontbreekt het ook aan. De wetgever en het Openbaar Ministerie hebben zich allang neergelegd bij de tierende variant van het sociale verkeer, kennelijk uit de overtuiging dat al die scheldpartijen en bedreigingen toch maar virtueel zijn. Zij zijn het die de norm hadden moeten stellen en bewaken, maar zij zijn het eveneens die dat geheel en al op zijn beloop hebben gelaten.   

Daar raakt het commentaar van de Goudse commissaris aan de kern van wat je inmiddels als het morele failliet van een beschaving moet beschouwen: het onvermogen, ja, de onwil om een halt aan toe te roepen aan een proces dat de samenleving vergiftigt – en er dan ten slotte maar voor zwichten. De opgewonden Kamerleden hadden er wijzer aan gedaan zich af te vragen of die politieman wellicht niet een belangwekkend vermaan uitsprak.

Ik schrijf dit stukje in Belgrado, waar je goed kunt zien waartoe dergelijke onverantwoordelijkheid kan leiden.